NOSTALGIE ( Nostalgji )

Mardi 21 mars 2 21 /03 /Mars 21:58

Djemtë e rrugës Stendhal 

     

  ( Andrano, Gusht 2004 – Koncert i Dik Dik. Foto Simbad Detari ) 

 

Nga Vasil QESARI


... Ishte ketë vere qe shkoi qe u ndodha për pushime ne Santa Cesaria Terme te Salentos. Një vend i bukur turistik, jo me shume se 20 km. larg Santa Maria di Leuca e cila shënon edhe piken me jugore te "çizmes" se gadishullit italian. Isha ulur mbi një shkëmb, buze detit dhe po shijoja erën e detit dhe parfumet e tokës dhe ullishtave te Salentos e s'me besohej qe mëtane, përballe vendit ku ndodhesha unë, ishte Shqipëria. Ne dite dimri, kur ajri ftohej e behej transparent apo fill pas një shtrëngate shiu, ne i shohim si ne pëllëmbe te dorës malet e vendit tënd – kështu me kishin thëne, shume banore te fshatrave aty përreth, sapo merrnin vesh qe unë isha shqiptar... lur mbi shkëmb, fare pranë një kulle te rrënuar veneciane, e cila kish shërbyer si vend roje gjate pushtimit te Salentos nga osmanet, vazhdoja te kundroja detin me llamburitjen e tij verbuese e ngjyrën e thelle blu. Kisha vene kufjet ne vesh e dëgjoja muzike kur, spikeri i një radio lokale njoftoi se, ne një fshat aty afër, ne Andriano, te nesërmen e asaj dite de te jepej një koncert nga grupi i njohur muzikor i viteve '60 - '70, Dik Dik... Dik Dik ?... U hodha përpjete nga gëzimi dhe nuk u besova veshëve. 

Ata këndonin akoma e, rasti apo providenca, me sa dukej po me jepnin shansin t'i shihja ne koncert ?... Jo ?! Po kjo ishte mrekullia vete ! Te nesërmen, për ta verifikuar, i hipa veturës e shkova ne Andrano. Po! Ishte e vërtete!...Dik Dik do te vinte aty për një koncert, me rastin e festes se komunës. Ishte një tradite e bukur kjo qe, çdo vere ne fshatrat e bukura te Salentos, te zhvilloheshin festa popullore ku merrnin pjese mijëra vete, gjë e cila zbaviste natyrisht edhe turistet e shumte. Fshati, me rreth 2000 fryme, ishte zbukuruar me vargje te panumërt, te cilët mbanin mbi to llamba shumëngjyrëshe e mes tij, përbri bashkime e kishës, pashe qe ca punëtore po ngrinin skenën ku do te jepej koncerti i Dik Dik. Afishe te shumta me portretet e këngëtareve te këtij grupi mjaft te njohur ne Itali, qene vendosur gjithandej e atmosfera e pritjes se tyre ishte kudo mjaft e dukshme. Natyrisht, nuk mungova te beja disa foto, për ta fiksuar ketë ngjarje te rralle për mua   ...

Te nesërmen, ne mbrëmje, u nisem për ne Andrano me dy vetura. Ne njërën unë, ime shoqe Luçia, Franco e Anarita e,ne tjetrën miqtë tanë te ngushte: Isabella e Xhino. Rrugës, teksa po kalonim neper një ullishte, mendja m'u kthye prapa ne kujtime. Atëherë kur, ne moshe te re, çdo te premte kur vinte ora një e drekës, rendja për te dëgjuar emisionin "Hit Parade" te Lelio Lutazzi-t. Rruga gjarpëronte neper ullinj e drita e makinave çante errësirën duke ndriçuar muret e gurte përbri saj, gjë e cila me sillte nder mend ato te Bregdetit te dashur te Himarë. Pas çerek ore, arritëm ne hyrje te Andranos e pame qe rrugët ishin mbushur plot e përplot me njerëz e, nga sheshi qendror i fshatit, dëgjohej muzike e kënge. Me sa dukej koncerti kish filluar ...



O Perëndi – thashë me vete – nuk dua te humbas as edhe një kënge nga ky koncert i shumëpritur ! Dhe i lashë miqtë aty,ne hyrje te fshatit e vrapova drejt qendrës, duke shtyre majtas e djathtas, gjersa arrita pikërisht ne buze te podiumit, aty ku Dik Dik kish nisur nga koncerti... Ishte ajo, një nate "deliri", një nate e paharruar, aty mes qindra e qindra njerëzve te cilët këndonin me zë, tekstet e njohura te Dik Dik. Këndoja edhe unë bashke me ta, me sytë te njomur nga lotët ... O Perëndi ! Me se fundi po dëgjoja "live" një kompleks italian... Ata ishin aty ne skene dhe po këndonin "Viaggio di un poeta" e, mua m'u kujtua viti 1972, atehere kur isha mësues ne fshatin Backe te Skraparit e kur,çdo mbadite shkoja me një gjym teneqeje për te marre 2 litra qumësht ne magazinën e kooperativës. Zbrisja gërxheve, udhe pa udhe, me një transistor ne vesh e dëgjoja pikërisht atë kënge e cila qëndronte prej javësh ne krye te Hit Parade:
 
Tani dita ka zbardhur
E mes krahëve te mia
S'kam veç kujtimin tënd
Është vone,me duhet te rend
S'kam kohe për te vajtuar
.........................................
Është dite e par' e pranverës
Për mua është dita e humbjes tende
 
È quasi giorno ormai
e non ho tra le braccia
che il ricordo di te
ma è tardi devo correre
non c'è tempo per piangere
………………………………
È il primo giorno di primavera
ma per me è solo il giorno
che ho perso te
 
NGA SANREMO NE FESTIVAL - BAR,  NGA KUBA NE KILI ...
Dik Dik, marrin pjese ne manifestimet me me zë te këngës italiane e, jo vetëm aty, por ne shume vende te botes. Nga festivali i njohur i Sanremos ata këndojnë ne Cantagiro e Festivalbar, e udhëtojnë për te dhëne koncerte ne gjithë Europen, ne Amerikën Latine e ne SHBA. Renzo Arbore, ne kujtimet e tij, i njeh Dik Dik meritën qe arriti te shpërndaje, me profesionalitet te larte e fuqi te madhe interpretuese, tendencat e reja muzikore italiane te atyre viteve, tendenca këto te përziera me "sound" – in e Kalifornisë. Historia e Dik Dik është ne te njëjtën kohe edhe historia e"fansave" te tyre, te cilët aso kohe ishin djem njëzetvjeçare e qe u rriten bashke me ta, duke dëgjuar disqet e tyre, duke mbetur gjithmonë te rinj ne shpirt. Me këngët e Dik Dik e komplekseve te tjera italiane te viteve '60 -'70, u rriten edhe një pjese  e madhe te rinjsh shqiptare, te cilët ne kushtet e renda te sistemit totalitar, arritën te "mbijetojnë", te mbajnë te gjalle lirinë e tyre te brendshme e te ruajnë te pastra e fisnike, sentimentet me te bukura njerëzore ...
 

             ( Gusht 2004 - Simbad Detari me Peppen, një nga tre pjestaret e grupit Dik Dik )


ATA U RRITEN NE NJE LAGJE ...

Pietruccio (Pietro Montalbetti) e Lallo (Giancarlo Sbriziolo) banonin ne një lagje pikërisht ne rrugën Stendhal dhe ishin ne te njëjtën klase ne shkollën fillore. Me vone ata u njohën me Pepe -n ( Erminio Salvaderi ) e midis tyre nisi një miqësi e sinqerte, e bukur dhe e pandare e cila vazhdon edhe sot. Para se te lindte kompleksi muzikor Dik Dik, te tre djemtë u bashkuan dhe formuan grupin Dreamers e, pastaj, Squali. Ishin vitet e para te dekadës '60 dhe ata japin shfaqje neper festat studentore e ne lokale te ndryshme. Ishte koha kur, ne Itali, nene shembullin e grupeve te dëgjuara muzikore Beatles e Rolling Stones po lindnin shume grupe te tille, te cilët quheshin "komplekse". Ishin te rinj te pasionuar pas kitarës,djem qe kalonin ore te tera duke dëgjuar disqe me rock'n'roll e, tek ata, lindi një dëshirë e flakte për t'i u përkushtuar këngës.

 




Qe ne ato rrethana qe ata vendosin t'i japin grupit te tyre emrin Dik Dik, një lloj gazele ( antilope ) afrikane, me pikësynimin qe te bënin hapa përpara ne boten e këngës, duke u përshpejtuar me hapin dhe zhdervjelltesine e asaj kafshe te shpejte e te zgjuar. Dhe ja dolën mbanë...Hap pas hapi, nisen nga puna e krijojnë personalitetin e tyre duke pasur si idhull muzikën e Beatles-ave. Me plot kurajë dhe ambicie për te bere përpara, arrijnë te sigurojnë një seance dëgjimi tek Shtëpia Diskografike Ricordi ku, gjate një prove te vogël, takohen edhe me një djalosh me emrin e panjohur Lucio Battisti i cili edhe ai, ndodhej aty për te bere një prove. Bashke me te, tre djemtë miq te pandare, arritën te marrin "viston" për një bashkëpunim e, për ketë qellim, u propozohet te bashkëpunojnë me te shquarin autor tekstesh e aranxhues: Mogol ( Giulio Rapetti ).

DISKU I PARE

Disku i tyre i pare prezantohet nga Gianni Boncompagni ne emisionin radiofonik "Bandiera Gialla". Dhe është një fillim i mbare. Zyrtarizohet kështu lindja e një kompleksi te ri,formuar nga Sergio Panno ( ne bateri ), Mario Totaro ( ne tastiere ), Lallo ( Giancarlo Sbriziolo – solist dhe kitarist ) dhe Pepe ( Erminio Salvaderi ( zë i dyte e kitarist ). Miqësia e tyre me Battisti -in dhe Mogol zgjat kështu për shtate vjet rresht, një periudhe e frytshme qe lindi mjaft suksese këngësh te bukura si "Sognando California", "Il mondo è con noi, "Guardo te e vedo mio figlio", "Il vento, "Vendo casa", "Dolce di giorno", "Se io fossi un falegname", "Io mi fermo qui", "Il primo giorno di primavera", "Senza luce". Pas kesaj përvoje dhe këtij suksesi, Dik Dik lidhen me Maurizio Vandelli dhe shkruajnë e interpretojnë këngë te tjera te suksesshme si "Isola di Wight", "Viaggio di un poeta", "Storia di periferia", "Help me" e duke u bere kështu, një nga komplekset italiane me me shume këngë ne garën e klasifikimeve "Hit parade"

 

  

Dik Dik duke kenduar "Sognando California"

Me këngën e dëgjuar "Sognando California" version i "California dreamin" kënduar fillimisht nga "Mamas & Papas" e me pas përshtatur e përpunuar nga Lucio Battisti për Dik Dik, grupi hyri përfundimisht, me emër dhe popullaritet te madh ne boten diskografike e ne garën e klasifikimeve "Hit parade", duke qëndruar për jave e jave te tera ne krye te saj, se bashku me këngën e njohur "Strangers in the night" te Frank Sinatres.

 

Par Simbad Detari - Publié dans : NOSTALGIE ( Nostalgji )
Ecrire un commentaire
Dimanche 12 mars 7 12 /03 /Mars 18:40
  KUR ALBANO KENDONTE "LIBERTA" ...

( Marre nga libri "Kur degjonim kenget italiane" )

Nga Vasil QESARI ...


Sa kujtime me sillnin kenget e Albanos ! Ai ishte nje prej kengetareve te dashur te rinise sime. Disa episode dhe histori te asaj moshe, kishin lidhje edhe me melodite dhe permbajtjen e teksteve te tij muzikore. Njezet e ca vjet perpara, mikja ime nga Malta, Antoinette Xerri me kish derguar nje fotografi te Albanos dhe une e ruaja ate si nje kujtim mjaft te cmuar. Ne ate kohe, Antoinette preferonte sidomos kengen e tij "Duke menduar per ty" ( Pensando a te ) e, une sa here qe kisha rast t'a degjoja kujtoja jo vetem ate, por edhe detin blu, plazhin dhe ditet e nxehta te veres ne Vlore. Ne ato vite tashme te shkuara, te mbledhur grumbull aty mbi reren e nxehte te plazhit te Ujit te Ftohte, e vetmja kenaqesi e madhe e jona, ishte te degjonin emisionet muzikore italiane.

Ne ate rrip te ngushte bregdeti te cilin vlonjatet e quanin "Plazhi i Ri", bashke me kaltersine dhe klithmat e pulbardhave, perziheshin edhe qindra tinguj muzikore e motive te fshehta dhe gjithe kjo atmosfere, dukej sikur i perkiste nje planeti tjeter. Degjimi i kengeve te huaja ishte natyrisht i ndaluar dhe i denueshem por aty, cuditerisht, ajo kishte nje "qytetari" te plote. E kjo gje ishte bere problem. Disa here, ne mbledhjet e tyre grupet e kontrollit te rinise kishin ngritur shqetesimin se ne plazhet e qytetit, te rinjte degjonin kenge te "degjeneruara" borgjeze. Bile, disa here ishin organizuar edhe aksione per kapjen dhe demaskimin e atyre qe guxonin te mbanin radiot ne stacione te huaja, por kjo gje nuk kish dhene rezultate.

Ne periudhen pas Pleniumit te IV-te te PPSH kunder shfaqjeve te huaja (1974), grupet e kontrollit te rinise u zevendesuan me patrulla policesh te cilet inspektonin neper plazhet e qytetit per ndalimin e degjimit te kengeve huaja, por edhe ajo mase nuk pat dhene rezultatet e pritura per autoritetet. Ne fakt, ish e vertete qe patrullat e policise kishin kapur ca grupe te rinjsh dhe u kishin thyer ne vend tranzistoret ( radiot e dores me bateri ) m’u perpara turinjve. Po ashtu, ishin bere edhe shume "flete - rrufe" ne qender te qytetit si edhe qene thirrur prinderit e tyre ne Komitetin e Partise te rrethit, por prape fenomeni ne fjale, nuk qe ndaluar. Kenget e huaja e, sidoms, ato italiane, vazhdonin te degjoheshin neper plazhet e Vlores ...

Keshtu qe nene cadrat e diellit, te vjetra e te dala boje, ( buze te njejtit det qe vetem 80 milje me larg lagte brigjet e nje vendi tjeter krejt ndryshe nga ai i yni ) vinin nepermjet eterit, degjoheshin e mesoheshin permendesh melodite dhe kenget e "Disqve te veres" ( Un disco per l'estate ) me kenget e paharruara te Mines, Celentanos, Morandit, Albanos, Ekip '84, Dik - Dik, Fausto Lealit, Rita Pavones, Bobby Solos e shume te tjereve... .

.. Keto kujtime mbliksen pastaj, me ato te viteve te jetes studentore atehere kur guxonim te mbanim pak favorite dhe floke te gjate e kur enderronim te ndiqnim moden e huaj, te cilen e shihnim nepermjet televizionit italian. Atehere kur kenga e Albanos dhe e te tjereve, ishin bere pasioni dhe ngushellimi i brezit tone. Diteve te premte ne oren trembedhjete, salla e leksioneve te kursit tone te letersise, pothuajse pergjysmohej nga qe shume prej nesh rendnin nder miq, ta aferm apo ne konvikt per te ndjekur emisionin "Hit parade" te Lelio Lutazzi-t. Ndersa ne 3 netet e festivalit te Sanremos, i cili mbahej ne cdo fund viti, ne mblidheshim fshehurazi ne dhomen 32 te godines 14 te qytetit "Studenti" per te ndjekur netet e tij magjike. Ishin skena hareje, te papershkruara e njekohesisht "ilegaliteti", te cilat mund ti paguanim shtrenjte e qe na kujtonin degjimin e fshehte te BBC-se, gjate viteve te luftes se II -te boterore ...

Vera e vitit 1987. - Ne Shqiperine staliniste dhe te izoluar krejtesisht nga bota, ne menyre te heshtur e pa buje, ne Sarande "hyn" papritur nga Korfuzi, kengetari i njohur italian Albano Carisi - Albano kish ardhur ne Shqiperi ! Ky lajm nuk ish dhene as ne emisionin qendror te lajmeve te radiotelevizionit e, sigurisht, as ne faqet e gazetave zyrtare te kohes. Jo! Ishte dhene fare shkurt ne nje kronike te filmuar, ne "Rubriken sportive" ( ? ). Nje kinezeri tipike e kohes, por njekohesisht edhe dicka e pabesueshme. E c'kuptim kish valle nje lajm i tille ne nje emision sportiv? Pse dhe cili ishte nenteksti i tij? Punet, me sa dukej, kishin rrjedhur keshtu: Gjate veres se vitit 1987, kengetari i njohur italian Albano Carisi, qe duke kaluar pushimet se bashku me familjen ne ishullin e Korfuzit, ne Greqi.

Se bashku me ate ndodhej edhe i ati i cili, gjate luftes italo - greke kish qene ushtar ne Shqiperi. Per atin e Albanos qe pa vullnetin e tij, kish kaluar disa vite te rinise ne rradhet e ushtrise fashiste ne Shqiperi, ishte dicka e rralle ne se mund te vizitonte malet e Kelcyres e Permetit, aty ku ne luftime te ashpra me greket, kishin rene shume nga shoket e batalionit te tij. Per ate, kjo gje nuk ishte thjesht nostalgji, por edhe nje deshire e vjeter e parealizuar kurre. Por, ne Shqiperine e asaj kohe, nga jashte vendit s’mund te hynte as "miza". Ishte me lehte te enderroje te shkoje ne Hene, se sa te mund te kaperxeje kufijte e atij vendi misterioz dhe te izoluar krejtesisht nga bota. Ne te s’mund te hynte askush. As vete Nene Tereza shqiptare e cila qe nderuar me cmimin e larte Nobel, e lere pastaj, i ati i Albanos ! Megjithate, Albano krejtesisht jashte "realitetit" te vendit perballe Korfuzit, e kish marre mundimin t’a bente nje tentative.

Pra, vete Albano ( i cili mbante ate emer jo rastesisht por, pikerisht nga qe i ati kish dashur te perjetesonte nepermjet tij, vitet e dhembeshme te aventures shqiptare ), pat telefonuar direkt e ne ambasaden tone ne Athine. Kjo e fundit, e corientuar plotesisht nga kerkesa e tij per te hyre ne territorin shqiptar e per te kryer aty nje vizite private, qe lidhur urgjent me ministrine e jashtme ne Tirane. Ne raste te kesaj natyre, te cilet edhe ndodhnin njoftimi ishte formal por, per cudi nga ministria lajmi qe cuar gjer tek Ramiz Alia i cili, perfundimisht, kish dhene "viston"qe Albano i shoqeruar me te atin, te lejohej te hynte ne territorin shqiptar ( vetem ata te dy e askush tjeter nga familja ! ) dhe te kryente keshtu nje vizite disa oreshe, ne zonen e Sarandes, Gjirokastres e Permetit.

Sic me ka treguar aso kohe, vete drejtuesi i "Rubrikes sportive" ne radio Ahmet Shqarri, i cili realizoi edhe kroniken e shkurter mbi ardhjen e Albanos ne Shqiperi, ai ato dite ndodhej ne Sarande per te realizuar nje emision per kampionatin kombetar te notit. Ishte mbasdite, kohe pushimi kur, nga redaksia e tij ne Tirane, i kishin telefonuar urgjentisht per te pergatitur nje kronike te shkurter, rreth vizites se Albanos ne ate qytet. Por, c’ishte ajo vizite e nje kengetari italian, ne Shqiperi ? Si valle mund te lejohej kjo? Mos valle, ky sinjal donte te thoshte se kishim te benim me nje shenje zbutje ne politiken e jashtme te vendit ? Nje sinjal per ndryshime ? Nje tentative per t’u hapur ? Nje politike si ajo e "ping-pongut" te kinezeve ? Jo !... Arsyeja ishte gjetke !

Ne fakt, vetem dy - tre muaj me pare, kish ndodhur nje skandal i madh i cili i kish hapur Shqiperise mjaft telashe diplomatike. Nje ushtar i rojeve bregdetare te kufirit ne Ksamil, kish qelluar me bresheri kallashnikovi mbi nje motoskaf, i cili u qe afruar pa dashje brigjeve shqiptare. Per pasoje, nje turist francez kish mbetur i vrare dhe « incidenti » ne fjale kish bere buje te madhe. Mediat perendimore, pas shume vitesh heshtje, pas kesaj ngjarje ishin kujtuar ti benin jehone realitetit shqiptar duke e percaktuar ate si vend barabar, plotesisht e mbyllur ne vetvete e me nje popull te shtypur nga nje regjim tiranik stalinist. Me pas, kishin vijuar disa nota te ashpra ne ministrine e jashtme shqiptare e marredhenjet e "vjetra" me Francen qene acaruar jashte mase.

Keshtu qe, kerkesa e Albanos per te vizituar Shqiperine, kish qelluar pikerisht ne ate klime shqetesuese dhe, autoritetet shqiptare per t’i dhene botes nje "imazh" tjeter, ishin bere cuditerisht "zemergjera", me shpresen se kjo gje do ndikonte disi ne permiresimin e imazhit te vendit. Kjo u be e mundur pra, edhe vizita e pare e Albanos dhe atit te tij ne Shqiperi, ngjarje e cila u pasqyrua ne televizion me nje interviste nje minuteshe, ku te dy shprehnin kenaqesine qe ndodheshin ne kete vend te panjohur i cili ndodhej aq afer vendit te tyre, Italise. Por, a ish valle nje paradoks apo rastesi qe, pikerisht dy vjet para se ne Tirane te hiqej zvarre monumenti i tiranit dhe diktatura te jepte shpirt, ne kryeqytetin shqiptar te lejohej pikerisht nje koncert i Albanos me bashkeshoreten e asaj kohe, Rominen ? Shume njerez pyesnin te habitur :

Si ishte e mundur kjo ? Qe enderr apo e vertete ? Si mund te lejoheshin kengetare e kenge, te cilet gjer ne ate kohe, ishin anatemuar egersisht nga regjimi ? Kenge te cilat ishin ndaluar se bashku me ndjekjen e vete programeve te televizionin italian si edhe te cdo gjeje tjeter qe vinte nga perendimi ? Nje koncert ne qender te Tiranes, ne zemren e « keshtjelles » se vetme socialiste ne bote, perkundrejt betimit se ne vend s’do lejoheshin kurre te hynin "derra e dosa", sic kish thene edhe vete shoku Enver ? E cfare do kendonte Albano ne ate koncert ? Kenge dashurie ? Asaj ndenje qe ne Shqiperi s’i kendohej kurre Po ! Albano e Romina do te jepnin nje koncert ne Tirane. E, njerezit vrisnin mendjen te gjenin nje hamendje, nje shpjegim. Mos valle, pushteti po e "leshonte" pak litarin ?

Por, vendimi per te lejuar nje gje te tille, me sa dukej kishte disa arsye. Se pari, per te krijuar per boten e jashtme imazhin se, Shqiperia nuk ishte nje bunker i rrethuar me tela me gjemba. Perkundrazi, qe nje vend ku njerezit jetonin "normalisht", te qete e te lire. Nje vend, ku u kendohej lirisht ndenjave me intime njerezore, perfshire edhe dashurine e, pervec kesaj ajo qe ishte me e rendesishme, me nje veprim te tille i hidhej nje "kocke" edhe brezit te ri, e cila po shfaqte hapur shenja rebelimi… Asaj rinie te percelluar e mpakur nga dielli i aksioneve dhe era e ftohte e zboreve ushtarake. Asaj rinie qe per dekada te tera i kishin mohuar e vrare ndenjat, i kishin vrare vete jeten.

Asaj rinie e cila nuk duronte dot me, por priste rastin te shperthente, te bente dicka ose, ndryshe, te vdiste pergjithmone. Pra, ata, donin qe keshtu t’i hidhnin nje "kocke" apo nje "sheqerke" asaj, rinise se mrekullueshme shqiptare.T’i a hidhnin dhe ti thoshnin ne menyre tinzare : Per kete, ke enderruar gjithe jeten, ti ? Per nje koncert me kenge ne mes te Tiranes. Nje koncert "dal vivo" ? Per nje kengetar rock apo pop ? Ah, po kjo s’eshte fare problem ! Ja ku po u a sjellim. Po, pse, xhanem, s’na keni thene qysh me pare ? … Por, kur ne stadiumin "Qemal Stafa" te mbushur plot e perplot si kurre ndonje here tjeter, Albano dhe Romina dolen ne skene e nisen te kendoje kengen rrenqethese "Liberta" e, ne shkallet e tij u ngriten ne kembe njeheresh me mijra e mijera vete te cilet, te ndezur nga entusiazmi kishin djegur e valvitur kemishat e tyre te perflakura duke e kthyer keshtu koncertin ne nje manifestim e shperthim politik, atehere autoritetet ndofta e kishin kuptuar perfundimisht se, pertej kengeve se Albanos, pertej kengeve aq te dashura italiane, pertej melodise dhe kushtrimit te saj, njerezit donin mbi gjithecka ate, te bekuaren, ta adhuruaren, te shumeprituren, te enderruaren, magjiken : LIRI …


Par Simbad Detari - Publié dans : NOSTALGIE ( Nostalgji )
Ecrire un commentaire
Mardi 7 mars 2 07 /03 /Mars 15:24
                PATRIARKU I KENGES ITALIANE
 
              - Historia e orendreqesit milanez i cili me pas u be kengetari mitik i Italise -
 
Nga Vasil QESARI

 

 
 
 

 

… Kisha zene vend ne nje tavoline, aty ne sallen e madhe te godines se fakultetit Histori - Filologji, pikerisht ne ate qe ndodhet mbi hollin e katit te pare e, ku shpesh zhvilloheshin leksione te perbashketa edhe me kurse te tjere. Nuk mbaj mend se ç'lende jepesh aty, ne ate salle te mbushur plot e perplot me studente, ndofta "Historia e PPSH"-se por, me kujtohet si tani qe isha strukur i vetmuar aty nga fundi, ne krahun e majte te saj e po veshtroja i perhumbur jashte dritares. Isha e njekohesisht s'isha aty. Aty, ne ate salle prej se ciles do te me mbeteshin mjaft kujtime te mira e te liga si, bie fjala: Nje mbledhje e zgjeruar ku do te kritikohej rende prof. Skender Luarasi. Me pas, nje tjeter ku do "demaskohej" shoku yne i kursit te letersise, kosovari Nezir Visha i cili akuzohej si "armik i socializmit e pushtetit popullor" ne Shqiperi e, me tej çastet e provimit te "tmerrshem" te "Sintakses" me prof. Mahir Domin e, pastaj, kujtime me te bukurat: puthjet e fshehta me Linden - te dashurin time e leksionet e "Letersise Moderne", te cilat na jepte Ismail Kadare.
 
Pra, isha strukur i vetmuar ne nje nga bankat e fundit dhe, siç thashe edhe me siper, po veshtroja jashte, nje dite dimri te ngrysur tiranase me shi te imte e te merzitshem. Pastaj, nuk di se qysh i shkeputa syte dhe i ula mbi banke, aty ku kish lloj - lloj mbishkrimesh, zhgaravinash e gervishjes te bera me laps, pene, stilolaps e mjete gervishese, maja gozhde e thike. Ato ishin "hedhur" njera mbi tjetren e mezi lexoheshin. Per t'u zbavitur me ate "rebus" qe kisha para si dhe per t'u shkeputur nga zeri monton i profesorit, ju kushtova asaj loje e nisa te "dekriptoja" fjale te tilla si: Parti- Enver, 20 shkurt - ditelindja, Te dua, M = D - sempre dhe per jete !, Gomar, mos shkruaj mbi banke! e, pak me tutje: Celentano - Il tuo baccio e come un rock… Ishte per here te pare qe, ne nje banke universiteti, po lexoja emrin e Celentanos si edhe titullin e panjohur te nje prej kengeve te tij...
 
  Padyshim, kengetari italian Adriano Celentano, aso kohe ishte i degjuar dhe i "njohur" per shume nga ne. Natyrisht, jo per te gjithe studentet, por per nje pjese te kufizuar te tyre. Kryesisht per tiranasit e ata qe vinin nga qytete te medha si Shkodra, Durresi, Vlora etj. Kjo kish arsyet e veta sepse, se pari, jo te gjithe i ndiqnin emisonet e radios italiane e se dyti nga qe degjimi i kengeve te huaja, konderohej jo vetem tabu, por edhe shkelje e moralit, edukates e tradites politike famijare e cila, bashke me regjimin te qendronte si shpate mbi krye e te mesonte, me ngulm e per dite se, kenget tona ishin me te mirat ne bote e se, çdo gje qe vinte nga jashte ishte e teper e rrezikeshme e duhej flakur tutje pa hezitim. Celentano, bie fjala, ishte idhulli i shokun tim te ngushte te gjimnazit Llazar Basko e, ate e adhuroja edhe une, megjithse ato vite qeshe me teper i "lidhur" me zerin e kenget e disa autoreve te tjere, te cilet ndofta shkonin me mire me natyren time melankolike. Sepse, Celentano "susta", ( il molleggiato " – siç e quanin italianet nga qe, kur kendonte ne skene e perdridhte trupin si nje suste ), per mua qe disi i "harbuar" e rritmi i kenges  dhe kercimit te tij, sikur m'a prishte harmonine e melodive te qeta e romantike italiane… 
 
... Shume e shume vite me pas, do te "takohesha" perseri me Celentanon. Kesaj here, ne tjeter kohe. Ne te tjera rrethana e ne tjeter sfond ngjarjesh. Sa kisha krijuar televizionin lokal "Teleblu" ne Vlore dhe ishim duke bere provat e para te shperndarjes se sinjalit, i cili shoqerohej vetem me nje sigel dhe muzike ne sfond. Tekniket italiane, po benin instalimet e fundit dhe pasi gjitheçka pat mbaruar, kerkuan te kalonin ne eter nje imazh çfardo pra, nje kasete me filmime te ndryshme, per shembell: nje film, nje koncert a nje pjese teatri. E, une as sot s'e di se si, pse e qysh, m'u gjend me vehte nje kasete VHS me regjistrimin e koncertit te fundit te Celantanos ( Concerto Live – Forum di Assago ). E vendosem ate ne magnetoskop dhe ne monitoret e regjise, u shfaq imazhi dhe zeri madheshtor i Adrianos. Trupin m'a pershkruan morrnica. Po plotesoja keshtu, nje enderr timen te pa imagjinuar kurre. Ne eter, pa frike e lirisht, po shperndanim kenget e nje kengetari te madh italian ...
 
                                 BIOGRAFIA
 
...Te flasesh per Adriano Celentanon, nje prej miteve me te shquara te kenges italiane eshte mjaft e veshire, nder te tjera edhe per shkak te kundershtive te ndryshme qe egzistojne rreth personalitetit te tij. Por, se pari, le te njihemi me biografine e tij. A.Celentano ka lindur me 1938 ne Milano, ne te famshmen Via Gluck, numer 14. Prinderit e tij ishin puljeze ( nga Puglia ) transferuar ne veri te vendit per motive punesimi e, ishte ne ate qytet qe ai kaloi adoloshencen e pastaj, pasi braktisi shkollen, punoi ne profesione nga me te ndryshmet. Nder ato, ai i fundit dhe siç thuhet edhe me i preferuari, ishte ai i orendreqesit te cilin ai e ushtroi me perkushtim, gjersa ndodhi ajo ngjarje e cila do t'i ndryshonte atij krejt jeten. Kembengules, i talentuar dhe i pasionuar pas kenges, emri i tij u degjua per here te pare ne fund te viteve '50, pikerisht me 18 maj 1957. Atehere, ishin vitet kur mbare te rinjte italiane ishin "infektuar" keqaz nga epidemia e rock - ut, nga ai vallzim amerikan i cili per Italine ishte nje fenomen i ri, nderkohe qe ne Amerike kish tridhjete vjet qe luhej. Ne "Palazzo del Ghiaccio" zhvillohej festivali i pare italian i "rock and roll" - it dhe, djaloshi Celentano i cili gjer atehere kish kenduar vetem neper lokale nate u paraqit para 10 mije shikuesve, me kengen "Ciao ti dirò". I veshur me nje bluze te kuqe e pantallona blue-jeans, ai shoqerohej nga kompleksi "Rocky Boys" i cili perbehej nga Enzo Jannacci, Giorgio Gaber e Luigi Tenco e qe imitonte Elvis Presley e levizjet frenetike te kengetarit amerikan, Jerry Lewis. Ishte pra aty, ne ate festival qe kenga e Adrianos u shpall fituese dhe u cilesua si nje triumf i vertete ! Rruga e tij drejt karieres, tashme ishte e hapur ...
 
Pas kesaj fitoreje, emri i tij nisi te degjohej gjithmone e me teper ne Itali. Nje vit me pas, me 1958, Adriano Celentano luan rolin e tij pare ne nje film te titulluar "I frenetici" e, me 1959 ne Ankona, ne nje konkurs kombetar fiton vendin e pare me "Il tuo bacio è come un rock" e cila, pastaj, behet nje sukses i bujshem dhe kalon shume shpejt ne krye te klasifikimit te shitjes se disqeve. Po ate vit, ai luan ne nje film tjeter dhe pikerisht ne "I ragazzi del Juke-Box". Nderkohe, viti 1960 shenon edhe nje kulm tjeter per te. Luan ne filmin "La dolce vita" te Felinit si edhe ne disa te tjere, nder te cilet veçojme, "Urlatori alla sbarra" me Mina dhe Joe Sentieri. Me 1961, nderkohe qe ishte duke kryer sherbimin ushtarak, Celentano kerkon te marre pjese ne Festivalin e Sanremos. E pamundur, pergjigjen eproret. Autori i kenges Piero Vivarelli, i shkruan leter Giulio Andreotti, ministrit te mbrojtjes se asaj kohe, i cili jep "viston". Adriano paraqitet keshtu per here te pare ne kete festival aq te dashur per italianet. Kenga e tij titullohej: "24.000 baci". Skena hapet dhe Celentano paraqitet para spektatoreve, jo si gjithe te tjeret, por mbrapsh, me kurriz. Nje gjest i papare, provokator, ofendues dhe i paparishikuar per organizatoret, jurine e publikun. Megjithate, si per çudi, kenga ze vendin e dyte dhe ishte nje triumf e, shume shpejt ne treg, prej sa u shiten mbi nje milion disqe 45 xhiro.
 
Pas kesaj, suksesi i tij s'njeh me ndalese. Me 1962, i frymezuar nga shembelli i Frank Sinatres, ai themelon te njohurin grup diskografik "Clan", ne te cilin bashkon miq e te aferm: kompozitore, kengetare, autore tekstesh ( Miki del Prete, Luciano Bereta, Don Backy, Ricky Gianco, Detto Mariano etj. ) e, mes tyre edhe te fejuaren e tij, Milena Cantù e quajtura "la ragazza del Clan". Celentano nis keshtu te mendoje per mjaft projekte e ide, nderkohe qe nga kritika cilesohet si nje nga zerat me premtues te kenges se lehte per kohen. Filmat, disqet, kenget, radioja, televizioni dhe turnete, e bejne ate nje artist gjithmone e me popullor. Fiton ne "Cantagiro" me "Stai lontana da mè" e, me pas me "Ora sei rimasta sola" ( te dy kenget, te shkruara nga Ricky Gianco ). Por, diçka jo e "kendeshme" ndodh me 1963. Ai ndahet nga e fejuara Milena Cantù e, ne naten e 14 korrikut 1963 ne menyre krejt sekrete, martohet me aktoren Claudia Mori, pikerisht ne kishen e San Francescos, ne Grosseto. Gjashte muaj me pas, çifti lind vajzen e tij te pare, Rositen. 

... Viti 1965 shenon per Adriano Celentanon nje periudhe te veshtire mistike. Ne gazeta shkruhet se Celentano e "Clan" - i i tij, mblidhen mbremjeve e lexojne Biblen duke komentuar vargjet e saj. Nderkohe, ca nga kenget e tij te fundit,  per te cilat thuhej se kishin brenda tyre fryme fetare ( "E voi ballate", "Preghero" ), jane te merziteshme e nuk ecin ne unison me suksesin e madh te kengeve te epokes ku prijne grupe te tille mitike si Beatles, Rolling Stones ( per te cilet, per paradoks a mendjelehtesi, Celantano deklaron se nuk i pelqejne fare e tenton t'i vere ne loje me kengen "Tre passi avanti" ).

Si te mos mjaftonte me kaq, ne kete periudhe, filmi i xhiruar prej tij 'Super rapina a Milano', del nje ... "fiasko" e vertete. Edhe ne "Clan" punet nuk shkojne mire. Nisin ferkimet, kundershtimet, fjalet, grindjet. Kompleksi "Ribelli" largohet. Pas tij i zemruar keq edhe Don Backy. Por, Celentano eshte i zgjuar dhe ne fund, vendos te nderoje "kartat", pikerisht ne fushen e kenges, aty ku ndihet edhe me i forte. Me se fundi, ai vendos te ndertoje nje stil te ri, te frymezuar nga fenomeni me i madh i asaj kohe: pikerisht ne "folk-rock", nje gjini te cilen djaloshi Bob Dylan, me kitare ne dore, e perdor per te folur mbi Ameriken dhe problemet e saj sociale. Pra, Celentano vendos te ndjeke shembellin e tij duke perzier aspekte te biografise se vet teper te thjeshte, perzier me shqetesimin mbi urbanizmin e eger dhe "progresin", te cilet bejne perpara duke shkaterruar gjitheçka, jo vetem barin e livadhet, por edhe menyren e te jetuarit ...
 
1966.Celentano paraqitet perseri ne skenen e Sanremos si nje  "imperator" shoqeruar nga 50 vete, pjestare te kompleksit muzikor "Ribelli". Por, kenga dhe spektakli qe e shoqerojne ate s'pelqehet; ajo eshte diçka krejt e re dhe e papranueshme per Sanremon. Kenga e tij, 'Il ragazzo della via Gluck", eliminohet ne menyre te bujeshme e te papritur qysh ne mbremjen e pare te festivalit. "Clan" - i  shokohet e Celentano jep majtas e djathtas nje buzeqeshje fallco, thjesht per te mos t'a dhene vehten. Ne gjendje te tille eshte edhe opinioni publik i cili priste qe ajo te vleresohej ne vendet e para... Por, gjerat shume shpejt ndryshoje dhe, ku ?... Pikerisht ne "Hit Parade". Aty, kenga njeh nje triumf te vertete dhe shpejt prej saj shiten gjer ne nje milion disqe. E, jo vetem kaq por ajo, perkthehet e kendohet edhe ne 18 gjuhe te tjera. Me 1967, çifti  Adriano e Claudia marrin pjese ne "Cantagiro" me kengen "Siamo la coppia più bella del mondo". Ndersa me 1968 vazhdojne dy suksese te tjera te medha: kenga "Azzurro", shkruar nga djaloshi i panjohur Paolo Conte ( e qe eshte cilesuar si nje nga kenget me te bukura te viteve '60 ) e me pas "Chi non lavora, non fa l'amore" interpretuar me te shoqen Claudia Mori, kenge qe shkaktoi nje varg polemikash per shkak te tekstit te saj, i cili nuk pershtatej me kontekstin kohor kur levizja punetore ne vend ishte çeshtje e dites...                                                               
 ( 14 korrik 1964: Adriano dhe Claudia Mori martohen naten, ne sekretin me te madh )
 
1970 - 1973. Adriano realizon filmin "Serafino". Kritika e vlereson dhe e ngre lart interpretimin e tij. Gjate asaj periudhe, ai eshte me aktiv se kurre. Punon paralelisht ne shume drejtime. Kendon, merr pjese ne emisone televizive, luan dhe realizon filma. Ne çift me gruan, Caudia Mori, fiton Festivalin e Sanremos me kengen "Chi non lavora non fa l'amore" nderkohe qe me 1974 realizon filmin "Yuppi Du", i cili gezon nje sukes te madh e ku ai eshte njekohesisht edhe aktor, regjisor e produktor e qe kritika e cileson si filmin e tij me te mire. Prodhimi i tij diskografik nuk njeh nderprerje. Gjate viteve '70 - 2000, ai shkruan e interpreton kenge te natyres "predikuese" si: "L'ultimo degli uccelli", "L'albero di trenta piani", "Svalutation" dhe kenge nostalgjike si "Soli", "Il tempo se ne va", per te rradhitur me tej edhe kenge me motive te "lira" si: "Sotto le lenzuola", "Bellissima", "Susanna", etj.
 
Njeri pas tjetrit dalin edhe albumet e tij si "La pubblica ottusità" (1989), "Il re degli ignoranti" (1991) dhe "Quel punto" (1994) nderkohe qe ne tregun diskografik, vazhdojne te zene nje hapsire te konsiderueshme disqet e gjithe "katalogut" te tij krijues si edhe antologji te ndryshme me kenge te perzgjedhura. Me 1999, Adriano publikon nje tjeter CD te titulluar "Io non so parlar d'amore", ne bashkepunim me Mogol qe shkruan tekstet e Gianni Bella muziken. Ne vitin 2000 ai realizon ne bashkepunim me RAI ( televizionin publik italian ) programin "Francamente me ne infischio", ku fton dhe shume artiste te shquar italiane e te huaj e, ku tema kryesore qe trajtohej ishte ajo sociale. Ne nentorin te te njejtit vit, Celentano publikon nje tjeter album, po perseri ne bashkepunim me Mogol e Gianni Bella te titulluar "Esco di rado ( e parlo ancora meno )" nderkohe qe tre vjet me pas, del CD "Per sempre". Krijimi i fundit i Adrianos eshte albumi "C'è sempre un motivo" (2004) i cili permban edhe nje pjese te panjohur te Fabrizio De André te titulluar "Lunfardia", kenduar ne dialektin e Buenos Aires ( Argjentine ).
 
                        MINA & CELENTANO
 
                                          
 
              1999 - Nje CD me dhjete kenge te shkelqyera kushtuar Dashurise
 
 ... Dhjete kenge te shkelqyera, per te festuar dyzete vjetet e nje kariere te jashtezakoneshme: ate te Mines e Celentanos. Albumi, i cili permban keto dhjete kenge, ne menyre te thjeshte mban vetem emrat e tyre e nuk ka ambicjen te beje nje bilanc te kater dekadave e te sukseseve te tyre te medha. Eshte vetem, si te thuash, takimi i dy artisteve te medhenj, aq te ndryshem e njekohesisht aq te ngjajshem, te cilet me emrat e tyre kane neneshkruar historine e muzikes se lehte italiane. Fatet e tyre, jane pak a shume te ngjajshme. Ta dy debutojne ne vitin 1958 e, rruga e tyre artistike, pershkruan te njejten "trase". Qysh prej atyre koheve, ka "rrjedhur shume uje", plot dyzete vjet e Mina ka mbetur po ajo e, Celantano diçka me pak se Celentano i dikurshem. Ish "Tigri i Kremones" eshte ende nje interpretuese e fuqishme dhe magjike, edhe pse ne skene e publik nuk shfaqet me, nderkohe qe Adriano ka rene ne "qetesi "dhe shenjat e kohes se kaluar i ka me te theksuara e, per pasoje, s'eshte me ajo "susta" e dikureshme qe s'gjente rehat ne skene ...
 
Dhe ky takim fantastik, del nje disk i nje cilesie teper te larte. Ne dhjete kenget e mrekullueshme te ketij albumi, ka momente te nje intensiteti te madh, te nje pasioni superior, te nje interpretimi madheshtor. Ne te, Mina ka zgjedhur kompozimet e disa autoreve te rinj e te panjohur  ( Stefano Cenci dhe Paolo Audino ) perveç tre pjeseve te "Audio 2", nje grup i inkurajuar e mbeshtetur nga Mina. Pastaj, vijon nje pjese e shkruar nga Adriano, te cilen ai e kendon se bashku me Minen ne dialektin e Foggia-s. Nder pjeset e tjera muzikore eshte edhe nje krijim i Massimiliano Pani: nje kenge e madhe e cila interpretohet me nje perkushtim e pasion ta papare nga te dy "gjigandet": Celentano e Mina ).
 
Nder me te fundit albume te Adriano Celentano eshte edhe ai qe titullohet "Per sempre", fryt i bashkepunimit te tij me Gianni Bella e Mogol si edhe nje kenge qe mban firmen e Francesco Guccini, nderkohe qe tre te tjerat "Per sempre" “Mi fa male” dhe “Radio Chick” – luhen ne pianoforte nga i shquari i muzikes jazz, Chick Corea.Ky album ( CD ) eshte krijuar nga i njejti ekip ( Gianni Bella e Mogol ). Mbas diskut "Per sempre", CD e fundit eshte nje album me se dinjitoz si ne aspektin "aranxhues" edhe ne ate te gjinive, me pjese qe kalojne nga jazz ne blues, nga rock-u ne kengen popullore. Nder kenget e tij me te shenuara jane ato qe titullohen 'Marì Marì', 'L'ultima donna che amo' dhe 'Proibito'. Nder to ben pjese edhe nje kenge e interpretuar nga Fabrizio De André dhe kenduar ne nje dialekt argjentinas. Ndersa kenga 'Quel casinha', eshte nje version ne gjuhen kreole i se mirenjohures 'Il ragazzo della via Gluck', nderkohe qe 'Vengo dal jazz', eshte frymezuar nga kenget "blues" te viteve '30. Eshte, nje CD - album, i cili eshte pelqyer sidomos nga "fans"-at e tij, te cilet gjejne ne te aftesite interpretuese te Celentanos.(Celentano eshte kengetari italian i cili ka shitur me shume disqe ne bote, me teper se 80 milione. Disqet e tij njihen, degjohen dhe pelqehen ne shume vende te botes, nder te cilet:Shqiperia,Gjermania,Franca, Spanja, Portugalia,Anglia,Holanda,Greqia,Brazili,Venezuela, Argjentina, Japonia, Shtetet e Bashkuara, Rusia etj. )...
 
 
 
 
 

                                            FILMOGRAFIA

  Adriano Celentano ka luajtur ne filmat :


"I frenetici" (1958)
"Urlatori alla sbarra" (1959)
"Ragazzi del juke-box" (1959)
"La dolce vita" (1960)
"Io bacio... tu baci" (1961)
"Canzone di oggi, canzone di ieri, canzoni di domani" (1962)
"Il monaco di Monza" (1963)
"Super rapina a Milano" (1964)
"Serafino" (1968)
"Er più: storia d'amore e di coltello" (1971)
"Rugantino" (1973)
"L'emigrante" (1973)
"Di che segno sei ?" (1975)
"Culastrisce nobile veneziano" (1976)
"Ecco noi per esempio" (1977)
"Geppo il folle" (1978)
"Sabato, domenica e venerdì" (1979)
"Mani di velluto" (1979)
"La locandiera" (1980)
"Il bisbetico domato" (1980)
"Asso" (1981)
"Innamorato pazzo" (1981)
"Bingo Bongo" (1982)
"Sing Sing" (1983)
"Segni particolari: bellissimo" (1983)
"Lui è peggio di me" (1984)
"Il burbero" (1987)

   "Jackpot" (1992

 Eshte skenarist i filmave:

"Geppo di folle" – 1978

"Joan Lui" - 1985

"Jackpot" - 1992

Dhe regjisor ne filmat :

"Super rapina a Milano" - 1964

"Yuppi du" - 1975

"Geppo il folle" -1978

"Joan Lui" – 1985

  

 
 
Par Simbad Detari - Publié dans : NOSTALGIE ( Nostalgji )
Ecrire un commentaire
Lundi 6 mars 1 06 /03 /Mars 21:21
                   THE 'ROKES'
 
Nga Vasil QESARI
 
... Po dëgjoja një CD me këngë të zgjedhura nga kompleksi italian i viteve ’60 -’70, The Rokes, të cilin ma dërgoi këto ditë një mik nga Italia e që më çoi në kujtime të largëta. Pikërisht në verën e vitit 1967, atëhere kur sa kisha mbaruar maturën e pata fatin e rrallë të shihja për herë të parë një imazh televiziv. Aso kohe, si kudo në Shqipëri dhe në Vlorë, televizorët ishin shumë të rrallë, ndofta dy-tre dhe, të kishe fatin të shihje diçka të tillë, ish një privilegj e kënaqësi tepër e rrallë gjë të cilën, natyrisht, nuk e kishte kushdo. Në lagjen tonë, ose më mire të themi në periferi të saj, në një pallat në formë këndi, jetonte një djalë i hijshëm dhe i turpshëm si vajzë. Ai quhej Nini Pazolli e ish dy-tre vjet më i vogël se unë. Kisha dëgjuar diku, nuk e di se qysh e në ç’rrethana se, ai kish një televizor në shtëpi e, qe pikërisht ky motivi pse bëra të pamundurën të zija miqësi me të. E, kjo gjë, për fat, s’pat qenë e vështirë sepse ime motër, ishte në një klasë me motrën e tij.
 
Pra, shumë shpejt zura miqësi me Ninin dhe herë pas here, kur dilnim shëtitje, ai më tregonte për televizorin e tij të cilin e pat sjellë me vete i ati, ushtarak, fill pas studimeve në Bashkimin Sovjetik. Por, për disa kohë televizori kish renë në defekt dhe qe vendosur në një kënd të zgjedhur të shtëpisë si stoli e çmuar. E, për fat të keq, pa magjinë e tij për të cilën flitej, pra, pra “pa sy e pa gojë” nenë ofshamat dhe ankesat e të atit që s’pushonte së u qari pambarim, sepse e kishte blerë shtrenjtë në Odesë, me kursimet e viteve studenteske. Për më keq akoma, askush s’dinte t’a rregullonte e, natyrisht, askush nuk donte ta blinte në gjendje të prishur e me çmimin marramendës që ofronte pronari i tij. Por, së fundi, atij halli të madh i kish dhenë zgjidhje e televizorin kish mundur ta vinte në punë mjeshtri i shquar i riparimeve radio - elektronike, Dhimitër Doga, i cili ishte nga Vlora por jetonte në Tiranë.
 
Atë behar që u njoha dhe u shoqërova me Ninin, ai më tregonte se gjatë dimrit nuk arrinin të shihnin asgjë e vetëm në verë, atëhere kur sinjali i cili vinte që përtej Adriatikut bëhej i fortë, ata mund të ndiqnin emisione, programe, koncerte e filma të ndryshëm. Ndër të tjera, ai më fliste edhe për emra artistësh që i kisha njohur nëpërmjetradios italiane: e sidomos për këngëtarë të cilët i kisha dëgjuar sa e sa herë e që, natyrisht, s’i kisha parë kurrë në televizor...
 
Një herë, Nini më premtoi se ndonjë ditë do përpiqej të më fuste në shtëpi për të shikuar në televizor por, ama, me një kusht. Ajo gjë mund të bëhej e mundur, vetëm atëhere kur të mos kish njeri. Prindërit i’a kishin ndaluar rreptësisht të sillte ndonjë shok brenda, sidomos për të parë në televizor. Bile edhe vetë televizorin nuk e prekte kush me dorë. Atë mund t’a hapte vetëm i ati, tjetër njeri, në asnjë mënyrë. Ky qe urdhër i prere. Urdhër ushtarak. Por Nini e shkeli atë dhe e mbajti premtimin qe me kish dhëne. Një mbasdite, kur prindërit e tij kishin shkuar në Berat, e takova jo larg shtëpisë së tij, afër xhamisë, në rrugën para shkollës “Ali Demi”. Ku je ? - më tha - S’kam lenë vend pa të kërkuar. Vajta edhe nga nëna jote, pyeta, po kishe dalë ... Hajde! Do vemi në shtëpi për të parë televizor. S’kam njeri e rast si ky, t’a dish, s’ka për të ardhur kurrë ... E, duke nxituar, sikur prindërit e tij të ktheheshin nga minuta në minutë, të dy së bashku, shpejtuam hapat drejt shtëpisë së tij.
 
Ishte shtëpi e bukur ajo e Ninit !... Një hyrje e mobiluar hijshëm. E pastër e me shumë gjëra të cilat në shtëpinë time as që mund të imagjinoheshin: frigorifer, sobe, mobilje, bibliotekë me dru arre, divanë, perde të renda, tapete të butë e, mbi të gjitha ishte, ai, i bekuari: televizori. O, Perëndi !... Ç’farë emocione !... Ndërkohë që rrija si i shushatur në korridor, gjëja e parë që doja të shihja me ngulm qe ai, televizori. Oh! Do shihja një imazh televiziv? Po, kjo, ish një mrekulli !...Nini më çoi në dhomën e pritjes, dritaret e së cilës binin nga bulevardi e më tregoi një kolltuk. U ula me ndrojtje e, nene vete, ndjeva butësinë e tij. Ishte për herë të parë ne jetën time që ulesha në një kolltuk.
 
Televizori ishte aty, përballë meje. Një aparat misterioz, magjik. Me gërmat e praruara cirilike “Znamia“ në reliev, një ekran vezullues fosforeshent e ca butona si të radios. Nini shtypi butonin e ndezjes. U dëgjua një kërcitje e lehtë e, pastaj, në qendër të ekranit u duk një pikëz drite verbuese. Pas pak, ai u mbush plot me grimca të ndritshme, të bardha, gri e të zeza. ( Ato, të cilat më pas, ne do t’i quanim në zhargonin popullor “ miza “ ). Tani do t’i vë antenën - tha ai - Por, nuk di në se do kemi fat apo jo, sepse varet si do te jete sinjali. Ka ditë që ai vjen mirë, por ka të tjera, kur figura mezi duket. Ndërkohë që ai po vendoste kabllin e antenës diku pas televizorit, ndjeja të më rrihte zemra fort e u luta të kisha fat qe të shihja diçka, sepse një rast i tillë për të parë në televizor, isha i sigurtë se nuk do të më vinte më ...
 
Dhe ja !.. Figura pak nga pak nisi të vijë. Herë me shkëputje, herë e plotë. Pastaj, ajo u prish përsëri e nisi të rrotullohej me vërtik si një karuzel marramendës. Për fat, më pas ndaloi. Ishte një imazh bardh’ e zi që shihej fare qartë. Mes një skene ndriçuar nga prozhektorë të fortë, qëndronte një djalosh i veshur bukur, i rrethuar nga djem e vajza me sy të gjallë e të qeshur. Ata kishin zënë vend ulur rreth tij, në formë gjysmë rrethi. Me sa dukej, spikeri drejtonte një emision për mosha të reja.
 
Zemra nisi të më rrahë fort e adrenalina m’u ngrit në kulm. Shikoja imazhet, dëgjoja fjalët e, gjithë kjo, më dukej si një ëndërr e bukur. Them ëndërr, sepse e quaja mrekulli faktin se, s’arrija të kuptoja se si ato pamje mund te vinin nëpërmjet eterit nga një vend i largët e të mbrinin gjer aty, në atë “kuti magjike“, aty në një shtëpi të rrugës Vlorë -Skelë. E, pastaj, natyrisht, nga që kisha fatin të shihja një botë të panjohur, krejt të largët e të ndryshme nga ajo e jona. Për një çast, mes duartrokitjeve e klithmave të gocave, spikeri ftoi në skenë një kompleks mjaft të njohur muzikor e, pastaj, thirri me zë të lartë :
 
- Ed adesso, gli invitati della serata !... The Rokes !...
 
The Rokes ?... Kompleksi që kisha dëgjuar sa e sa herë në radion italiane ? Vërtet qe isha me shume fat ! The Rokes ?... Ata, katër djemtë anglezë që kishin braktisur liceun në Londër, për të zbarkuar në Itali në mesin e viteve ’60 dhe që e benë atë atdheun e tyre të dytë. Ata që kishin “shpërthyer“ me këngët “Che colpa abbiamo noi“ dhe “E’ la poggia che va“, të cilat pastaj kishin pushtuar vendet e para në klasifikimin e disqeve më të shitura. Ata, katër djemtë e hijshëm, me xhinse, këmishe me frudulla e flokë të gjatë : Mike, Bon, Shel e Johny. Ata ishin në skenë. Tre prej tyre mbanin në duar kitara elektrike e, i katërti, kish zënë vend në bateri. Dhe nisën të nisën të këndojnë:
 

E la notte cade su di noi,
La gente non sorride piu,
Vediamo un mondo vecchio
Che ci sta crollando addosso,
Ma che colpa abbiamo noi ...
 
The Rokes ishin aty para meje e, unë, po i shihja me sytë e mi. Qenë aq pranë sa me dukej se mund t’i prekja me dorë. Ata, këngët e të cilëve i doja shumë. Siç adhuroja po aq edhe komplekset e tjerë të asaj kohe : Equip’84, Dik-Dik, Camelonti ... Këto kujtime më kaluan vetëtimthi në mend, teksa po dëgjoja një CD me këngët më të mira të The Rokes, të cilin m’a dërgoi këto ditë nje mik ...
Par Simbad Detari - Publié dans : NOSTALGIE ( Nostalgji )
Ecrire un commentaire
Samedi 4 mars 6 04 /03 /Mars 00:23
 

 
IL CIELO IN UNA STANZA
 
 ( Teksti nga Mogol dhe muzika nga Gino Paoli )
 
Këtë kengë, Mina, kengëtarja e shquar italiane e quajtur ndryshe edhe “Tigri i Kremonës”, miti i paharruar i viteve ’60-’70, e ka kenduar në vitin 1960 duke arritur shpejt një numër rekord disqesh të shitura. Fill pas kësaj "Il cielo in una stanza", në verën e vitit në fjalë hyri në “Hit Parade” në vend të shtatë e, pastaj, u ngjit në vend të parë duke ndenjur aty gjer në fillim të vitit në vazhdim. Kjo kengë Minës i’u propozua nga një djalosh i quajtur Mogol por, ajo ish në mëdyshje për t’a kenduar atë. Në fakt, pjesa në fjalë, pat qenë refuzuar tashmë edhe nga kengetarë të tjerë midis të cilëve Jula De Palma e Miranda Martino. Autori i saj, kompozitori Gino Paoli, ja luajti kengën Minës në pianoforte e më së fundi ajo e inçizoi atë, më tepër nga presioni i Shtëpisë Diskografike, se sa nga vetë dëshira e saj. Tema e kengës, mjaft ”revolucionare” për kohën, përshkruan një akt dashurie mes një burri e një gruaje, gjë e cila kryhet mes simbolesh e situatash fantazmagorike. Thuhet se, Gino Paoli e pat kompozuar këtë kengë i frymëzuar nga një raport dashurie krejt të rastësishëm e “çatia ngjyrë vjollce” për të cilën flitet në kengë ka qenë, ne fakt, ajo e një vendi ku është zhvilluar edhe raporti i tij në fjalë. Por, ndërkohë, më revolucionar në kuptimin e termit moral të kohës, ka qene fakti se kenga interpretohej nga nje femër. Sot, “Il cielo in una stanza” konsiderohet si nje “vepër klasike” e kengës së lehtë italiane e ka njohur dhjetra versione interpretimesh të tjera, mes të cilave atë të kenduar nga vetë Gino Paoli ( me aranxhim të Morricone-s ), versioni neo-romantik i Franco Simones e ai i tipit ”soul” nga Giorgia, e cila doli si kolonë zanore filmi, në vitin 1999.
 
QIELLI BRENDA NJE DHOME ...
( Teksti nga Mogol dhe muzika nga Gino Paoli )
 
Këtë kengë, Mina, kengëtarja e shquar italiane e quajtur ndryshe edhe “Tigri i Kremonës”, miti i paharruar i viteve ’60-’70, e ka kenduar në vitin 1960 duke arritur shpejt një numër rekord disqesh të shitura. Fill pas kësaj "Il cielo in una stanza", në verën e vitit në fjalë hyri në“Hit Parade” në vend të shtatë e, pastaj, u ngjit në vend të parë duke ndenjur aty gjer në fillim të vitit në vazhdim. Kjo kengë Minës i’u propozua nga një djalosh i quajtur Mogol por, ajo ish në mëdyshje për t’a kenduar atë. Në fakt, pjesa në fjalë, pat qenë refuzuar tashmë edhe nga kengetarë të tjerë midis të cilëve Jula De Palma e Miranda Martino. Autori i saj, kompozitori Gino Paoli, ja luajti kengën Minës në pianoforte e më së fundi ajo e inçizoi atë, më tepër nga presioni i Shtëpisë Diskografike, se sa nga vetë dëshira e saj. Tema e kengës, mjaft ”revolucionare” për kohën, përshkruan një akt dashurie mes një burri e një gruaje, gjë e cila kryhet mes simbolesh e situatash fantazmagorike. Thuhet se, Gino Paoli e pat kompozuar këtë kengë i frymëzuar nga një raport dashurie krejt të rastësishëm e “çatia ngjyrë vjollce” për të cilën flitet në kengë ka qenë, ne fakt, ajo e një vendi ku është zhvilluar edhe raporti i tij në fjalë. Por, ndërkohë, më revolucionar në kuptimin e termit moral të kohës, ka qene fakti se kenga interpretohej nga nje femër. Sot, “Il cielo in una stanza” konsiderohet si nje “vepër klasike” e kengës së lehtë italiane e ka njohur dhjetra versione interpretimesh të tjera, mes të cilave atë të kenduar nga vetë Gino Paoli ( me aranxhim të Morricone-s ), versioni neo-romantik i Franco Simones e ai i tipit ”soul” nga Giorgia, e cila doli si kolonë zanore filmi, në vitin 1999.
 
   QIELLI BRENDA NJE DHOME ...
 
( Muzika nga G.Paoli)
 Kur je prane meje

dhoma jone s'ka mure
por peme,
peme pafund.
Kur je prane meje
ky tavan ngjyre vjollce
s'eshte me
mbi ne shoh qiellin,
e ndjehemi mire
te vetmuar,
sikur ne bote te mos kish gje,
absolutisht asgje.
Diku nje harmonike bie 
e mua me ngjan si organo
qe bie per ne te dy atje lart,
ne pafundesine e qiejve.
Qe bie per mua
per ty
ne qiell ...
 
 
Shqiperoi: Vasil QESARI
 
 
 
 
 IL CIELO IN UNA STANZA
( nga G.Paoli)

Quando sei qui con me
questa stanza non ha più pareti
ma alberi,
alberi infiniti
quando sei qui vicino a me
questo soffitto viola
no, non esiste più.
Io vedo il cielo sopra noi
che restiamo qui
abbandonati
come se non ci fosse più
niente, più niente al mondo.
Suona un'armonica
mi sembra un organo
che vibra per te e per me
su nell'immensità del cielo.
Per te, per me:
nel cielo.
 
Par Simbad Detari - Publié dans : NOSTALGIE ( Nostalgji )
Ecrire un commentaire
Jeudi 2 mars 4 02 /03 /Mars 15:24

( Nostalgji ) 

                       KUR DEGJONIM KENGET ITALIANE


... Nenë terrin e plotë të jetës totalitare, kengët italiane, për ne që i përkasim brezit të viteve '60 -'70, nuk ishin thjesht një rreze drite e jo vetëm kengë të dëgjuara vjedhurazi e me frikë por, mbi të gjitha, referencë e aspiratë për ndjenjat tona të ndrydhura, për vetë nocionin e lirisë dhe artin e kulturën perëndimore. Prej atyre viteve, më vijnë ndër mend shumë kujtime, të cilat janë të lidhura pikërisht me nostalgjinë rreth atyre kengëve, shumica e të cilave, degjohen e kendohen edhe sot.
... Më kujtohen vitet e fakultetit kur, mbremjeve, të mbledhur rreth një radioje të vjetër me llamba që kish sjellur nga shtëpia e tij, shoku im i paharruar Sami Ymeri, dëgjonim fshehurazi Festivalin e Sanremos, ndërkohë që jashtë dhomës tonë, aty në katin e dytë të godinës së konviktit N° 14, sipas rradhës, bënim roje në koridor me frikën se mos na spiunonte ndonjë nga shokët e kursit. Më vijnë ndër mend, ditët e premte kur pikërisht në oren 13:00, një grup prej nesh, linim leksionet e nxitonim për të degjuar Hit Parade emisionin aq të njohur radiofonik, të cilin e prezantonte Lelio Lutazzi. Më dalin para syve, ditët e verës, në plazh, kur nga tranzistorë të rrallë ( Oh, sa të rrallë ishin ata, aso kohe ! ), djem e goca, mblidheshim në grupe për të dëgjuar Un disco per l'estate i cili ishte edhe evenimenti më i madh kanor i stinës së verës, në Itali.
.. Kenget italiane !.. Te ndaluarat kengë qe ne i ndiqnim, kur na binte rasti, natyrisht rrallë here e nëpermjet televizionit duke imituar sado pak, ( natyrisht më tepër në endërrat tona ), flokët e gjatë, basetat, veshjet e kengëtarëve. Duke menduar, me guxim të çmendur djaloshar por edhe me frikë, shprehjen: O perëndi!... A do të vinte vallë ndonjëherë ajo ditë që, ato kenge t'i dëgjonim të lirë? Kur të donim e sa të donim ?...Që volumi i radiove të ngrihej gjer në fund e, meloditë e tyre, të derdheshin nëpër rrugë, të ngrinin peshe qytetin, t’i ngrinin njerëzit në kembë, pa patur frikë nga operativët e sigurimit, nga veprimtarët e frontit, nga militantët e rinisë, nga anëtarët e partise e nga ...
... Sa njerëz, sa të rinj u kritikuan, u futën në burgje se dëgjonin kengët italiane e angleze ? Sa u përjashtuan nga shkollat e u demaskuan në organizatat e rinisë e frontit?...Por, sa të tjerë, pikërisht, në saje të atyre kengëve e melodive, munden të mbijetonin, të adhuronin një vajzë, të mendonin për vargje dashurie, t'i rrezistonin dhunës e tjetërësimit totalitar, të ruanin të paprekur thellë në koshiencën e tyre, ndjenjën e së Bukurës, të Dashurisë, të Lirisë si edhe të të menduarit ndryshe nga të tjerët ?...
...Faleminderit, pra, kengëve italiane !

           Vitet '60 - '70, janë konsideruar me të drejtë si vitet e arta të kengës së lehtë italiane. Jehona e tyre është edhe sot e pranishme e, fakti që edhe gjeneratat e reja, herë pas here, u kthehen dhe i pëlqejnë kengët e motivet muzikore të atyre viteve tregon se, ajo epokë është e pavdekëshme dhe universale për nga vlerat muzikore e sentimentale. ( Për rastësi, a për çudi, shënimet e mëposhtme janë shkruar pikërisht gjatë disa ditëve kur, ndërkohë, RAI italian, po transmetonte një sërë spektaklesh me pjesmarjen e atij që, ndofta, është një ndër përfaqësuesit më emblematikë të asaj epoke, pra të djaloshit të përjetshëm, kengëtarit Gianni Morandi ).
        Këto kujtime nostalgjie, të cilat s'pretendojnë të jenë as studim e as kritikë e fenomenit në fjalë, janë shkruar thjesht për të evokuar mes miqsh e shokësh tepër të afërt, një periudhë të caktuar të jetës e kujtimeve tona dhe, pikërisht, kengët e viteve '60 e '70, të cilat lanë gjurmë të pashlyera jo vetëm tek ne, por në disa breza shqiptarë të atyre viteve. ( Eshtë, ndër të tjera, edhe meritë e shansit të afërsisë gjeografike me Italinë, të kontakteve indirekte me kulturën e saj në përgjithësi e, me kengën italiane në veçanti që, pjesa më e madhe e shqiptarëve, munden të ruajnë të gjalla lidhjet e përkatësinë europiane, aftësinë për të mos u tjatërsuar, nenë trysnine e pashembëllt të një ideologjie të cilën ai nuk e dëshiroi kurrë e që, nuk ish aspak në natyrën e traditave, psikologjisë, shijeve, ndjenjave e kulturës së tij. Por, kjo është një temë tjetër e veçantë, e cila do të meritonte një studim më të gjatë ).
        ... Perëndimi i asaj epoke të shquar, nuk erdhi pa u kuptuar e pa arsye. Ai ishte rezultat logjik i evoluimit të shoqërisë, ndryshimit e këmbimit të kohëve. Aty nga fundi i viteve '70, po kuptohej qartë se kenga e lehtë italiane, po kalonte një krizë të vërtetë. Prania dhe organizimi gjithmonë e më tepër i turneve e mega -koncerteve me kengëtarë anglo-amerikane, fluksi i emisioneve televizive muzikore të huaja, shtypit të specializuar i cili konsiderohej si promotor i korrenteve moderne dhe avanguardiste, komercializimi masiv dhe reklamimi i kengëve me vlera shpesh herë mediokre, superprodhimi i disqeve dhe menyrat gjithmonë e më moderne të marketingut, kishin përmbysur komplet traditat dhe metodat e vjetëruara. Magjia e emocioneve të dikureshme të Cantagiros dhe Un disco per l'estate, tashmë i përkisnin një të kaluare tepër të largët. Për brezat që po vinin, vitet '60 - ‘70 dhe kengët e tyre, nuk ngjallnin më atë entuziazmin tipik masiv popullor italian kur, edhe rrugët e qyteteve të mëdha në orët e mbrëmjeve boshatiseshin, kur çdo familje qendronte e bllokuar për orë të tëra para ekranit të televizionit, për të ndjekur Il Festival di Sanremo, Canzonissima, Sette voci, Teatro dieci, Senza rette e emisione të tjerë muzikorë. E, veç kësaj, ndryshimet që po ndodhnin, largimi nga tradita e kozmopolitizmi i kengës e shijeve, kishin ndofta edhe arsye të tjera më të rendësishme.Banalizimi i spektakleve të shquara të Festivalit të Sanremos, në emër të modernizmit e mënjanimit të kengëtarëve të vjetër e, aktivizimi pa kriter i të rinjve, konkurenca disa herë tepër cinike dhe e pa skrrupull mes vetë pjesmarrësve, (disa prej të cilëve kishin krijuar tashmë edhe shtëpitë e tyre diskografike), etj. - të gjitha këto po i jepnin fund një epoke e cila kish lenë gjurmë të pashlyeshme në jetën, shprehitë, shijet muzikore e vetë historinë e kengës italiane... Megjithatë, vitet që do të vinin, do shënonin dhe ato biografinë dhe sukseset e tyre. Cdo gjeneratë ka fansat dhe idhujt e saj. Jeta, mbresat, shijet muzikore dhe emocionet e një epoke, nuk mbarojnë aty ku nisin të shterrojnë tonat. Ato janë në evolucion të vazhdueshëm... Në botën e sotme, megjithë të metat e vetëshkatërrimin qe jo rrallë herë ajo ndjell e provokon, pavarësisht nga eksperimentet e modat kalimtare që shpesh përmbajnë absurdin e një egzistence pa kuptim, muzika dhe kenga e vërtetë, në përgjithësi, si dhunti hyjnore, si një sinonim i vetë bukurisë e kuptimit të jetës, si një ndjenjë e pa zevendësueshme fisnikërimi njerëzor, do të vazhdojë të gjenerojnë nga brezi në brez, gjithmonë e papushim, sentimente të thella, ndjenja të bukura, nostalgjitë pafund e kujtime të paharruara ...                                          
    Hit parade, për të cilin do flasim disi gjatë, është një emër i njohur jo vetëm për ata që merren me hartimin e emisioneve muzikorë në gjithë llojet e mediave, në radio, televizion a shtypin e shkruar, por së pari nga miliona e miliona adhurues e "konsumatorë" të zhanreve të ndryshme muzikore, në të katër anët e botës. Në Shqipëri, emërtimi Hit Parade është mbi gjithëçka, sinonim i nostalgjise për vitet '60-'70, sidomos përsa i përket kengëve e muzikës së lehtë italiane. Një emër tepër i njohur dhe intim ky, për gjithë brezat e atyre viteve, të cilët në kushtet e privacionit të plotë të egzistencës së një Kenge të Lirë Shqiptare, të mungeses së shprehjes së ndjenjave e aspiratave të tyre, të presionit sistematik ideologjik të Partise kundër influencave të kultures borgjeze e revizioniste, i drejtonin sytë matanë Adriatikut, në vendin fqinj, Italinë. Aty, ku kenga kishte qenë gjithmonë pjesë e pandarë e egzistencës, jetës, shpirtit e temperamentit të atij popullit e, përveç kësaj, edhe Simbol i Lirisë e i Kulturës Perëndimore...
           Hit Parade, me zhvillimin gjigantesk e shumë fitimprurës të industrisë diskografike, sidomos në çerekun e fundit të këtij shekulli, u bë një nga emisionet më të ndjekura e më të dashura për mbarë adhuruesit e kengëve, kasetave e disqeve të të gjitha llojeve e gjinive muzikore. Në çdo kuvend, botim, studim, kërkim apo referencë që bëhet aktualisht rreth kengëve, kengëtareve, disqeve e tregut të shitjes së tyre në përgjithësi, fjalën e fundit dhe dominuese e thoshte gjithmonë Hit Parade... Tentativa e parë në botë, për një klasifikim të sasisë së shitjes së disqeve në treg, ishte bërë fillimisht në SH.B.A. më 1936, nëpërmjet një ankete të organizuar nga revista e perjaveshme Billboard. Gjashtë vjet më pas, në netor të vitit 1942, pikërisht në kulmin e përdorimit të disqeve 78 xhirosh, kjo përvojë filloi të aplikohej edhe në Angli, nëpërmjet revistës së përjavëshme New Musical Express. Ndërsa në Itali, tentativat e para sporadike për "hetimin" e shitjes dhe klasifikimin e disqeve më të pëlqyera nga publiku, nisen të duken aty rreth vitit 1958. Por, vetëm më 1959, nëpërmjet revistes Il musichiere, një e përjavëshme e botuar nga Mondadori, kjo praktikë u bë, si të thuash, definitive e zyrtare, duke hyrë kështu në historinë e muzikës së lehtë italiane dhe të vetë fenomenit Hit parade në përgjithësi.
          Por, pse pikërisht më 1958?... Sepse, sipas të dhënave, pikërisht në atë vit industria diskografike italiane, nisi të bëjë transformimin e saj të madh e radikal, për të kaluar kështu nga një stad pothuajse artizanal, në një industri të vërtetë moderne. Cilat qene motivet? Të shumta... Së pari, lindja e rock and roll -it si vallzim e zhanër muzikor shumë popullor pastaj, suksesi në rritje i këngëtarëve vendas e, sidomos, i atyre amerikanë ne Itali, shtrirja e degjimi edhe më i madh i saj në mjedise familjare, nëpërmjet programeve televizive, përhapja masive e juke-box nëpër mjedise publike, përmirësimi i nivelit të jetesës, dëshira në rritje, sidomos e të rinjve, për zbavitje e argëtime etj. Por, mbi të gjitha këto, motivi kryesor, sidomos në aspektin teknik, ka qenë pa dyshim prodhimi e hedhja në treg e disqeve 45 xhiro, format ky që revolucionarizoi tregun ndërkombtar të disqeve, për vetë avantazhet që paraqeste, krahësuar me disqet paraardhes prej 78 xhirosh.
           Në Itali, emisioni i parë radiofonik Il discobolo, realizuar nga Vittorio Zivelli, ishte për më tepër se dhjetë vjet e vetmja hapesirë nëpërmjet së cilës dëgjoheshin kengët e reja italiane e të huaja, së bashku me vlerësimin dhe klasifikimin e disqeve të shitura. Në vitet e para të dekadës '60 e, pikërisht më 1963, atë rol nisin t'a marrin përsipër edhe disa revista të specializuara si, për shembell, Musica e dischi, TV-Sorrisi e canzoni, Ciao Amici, ( revista e parë italiane muzikore për të rinjtë ) e, më pas, në vitin 1965, dy të tjera, Big e Giovanni. Më pas, pikërisht më 1967, RAI, (programi radiofonik), nisi të transmetojë emisionin e tij special të përjavshëm kushtuar klasifikimit të disqeve të shitura, i cili u quajt Vetrina di Hit Parade i cili prezantohej nga Lelio Luttazi. Emisioni i parë i tij, u transmetua më 4 janar të vitit 1967 e, në rrjedhen e viteve që pasuan, ai u shndrua në një simbol jo vetëm të shijeve muzikore, por edhe të vetë jetës, modës e zakoneve të shoqërisë italiane të asaj kohe. Emisioni në fjalë, paraqeste garën mes kengetarëve e kengëve të tyre, kompozitorëve e autoreve të teksteve, kërkesave të tregut e prodhimit të disqeve, konkurencës xheloze dhe rivalitetit të botuesve, shijeve të publikut e interesave të biznesit, marketingut e sponsorizimit nga producentë e industri të të gjithë llojeve... 

                             FILLIMET E "EPOKES SE ARTE"

      Para se të komentojmë disa prej sukseseve të vitit të pare të fillimit të transmetimit në radion italiane të Vetrina di Hit Parade drejtuar nga i mirënjohuri dhe i talentuari prezantues, Lelio Luttazi, ja vlen te themi diçka për disa kengetarë e kenge të cilat, gjatë dhjetëvjeçarit 1957-I967, kishin shënuar tashmë rekorde të ndjejshme në shitjen e tyre, duke hyrë kësisoj edhe ne repertorin më të shquar të kohës. Sipas të dhenave të marra prej emisionit radiofonik Discobollo, kenga më e sukseseshme e vitit 1957 ka qene Magic moments ( Caste magjike ), kenduar nga italo-amerikani Perry Como. Delikat, simpatik dhe intim, ai u bë shumë i dashur për italianet sidomos nëpërmjet spektaklit televiziv Perry Como Show, një nga më ndjekurit e viteve pesëdhjetë. Më 1958, kompozitori i ri Pallavicini, i propozoi Domenico Modugnio -s një kengë të porsa shkruar. Ajo titullohej Nel blu dipinto di blu ( Në blunë e ngjyer me blu ). Kënga u kendua në Sanremo e, sot, bën pjesë në një nga kryeveprat e Modugnio -s. Po atë vit, Paul Anka, thyen një rekord që do të mbetet për brezat e asaj kohe, si kujtimi i një kenge të pavdekëshme. Ishte kenga Diana e cila, brenda një kohe shumë të shkurtër, u shit në një sasi prej 9 milionë kopjesh në disa vende të botës. Më I959, djaloshi Adriano Celentano paraqiti suksesin e tij të parë Il tuo baccio è come un rock, ( Puthja jote është si një rok ), ndërsa grupi Platters me kengën Smoke gets in your eyes ( Tymi shkon ne syte e tu ), po atë vit kryesoi vazhdimisht, në tregun e shitjes së disqeve. 
          Në një seri spektaklesh televizive, të transmetuara gjatë vitit 1960, Mina, ( e quajtur ndryshe ne menyrë figurative nga shtypi i kohes si "Tigri i Cremones" ), kish kenduar ndër të tjera edhe kengen e saj të re Il cielo in una stanza ( Qielli në një dhomë ) kompozuar nga Gino Paoli, e cila edhe sot konsiderohet nga kritika, si kenga më e bukur italiane e këtyre 30-40 vjetëve të fundit e, njëkohësisht si kryevepra e karrieres së saj të gjatë e të mrekullueshme. Në vitin 1961, kenga e Nico Fidenco -s L egata ad un granello di sabia ( Lidhur në një kokërizë rëre), pati gjithashtu një sukses të konsiderueshem, ndërkohë që komisioni i festivalit të Sanremos, gjatë shqyrtimit të kengëve të paraqitura për konkurim, e kish refuzuar atë pa asnjë medyshje. Më 1962 është Tony Renis, një nga anëtaret e "shkollës gjenoveze", ( ku rradhiten emra të shquar këngëtaresh si L. Tenco, B. Lauzi, A.Celentano, G. Gaber, L. Dalla, U. Boldi etj. ) që, me një linje melodike të ndjerë e të thjeshtë, bëri për vehte jo vetëm në Itali por edhe në botën mbarë, miliona simpatizues me kengën e tij tashmë të njohur, Quando, quando, quando? ( Kur, kur, kur? ). Në vitin në vijim, më 1963, 16 vjeçarja Rita Pavone, ( e quajtur edhe "Vajza rebele" ), shet numërin më të madh të disqeve me kengën Datemi un martelo ( Më jepni një çekan ). Më 1964 Gianni Morandi, pushton zemrat e miliona italianëve me një nga kengët e tij më të bukura në vite, In ginocchio da tè ( I gjunjezuar para teje )...
         "Kur Franko Miliaçi e Bruno Xambrini më propozuan për të kenduar atë kengë, qysh në fillim mendova t'a refuzoj, kujton ai. E, kjo, për faktin se dyshoja se ajo nuk kish asgjë të përbashkët me natyrën e të kenduarit tim. Unë, gjer atëhere, isha mësuar të interpretoja kengë të natyrës së twist -it. Por, me që ata këmbëngulen pranova, i sigurtë se kisha gabuar e do të deshtoja. Por ndodhi ajo që s’e prisja. Një sukses i vërtetë. E paraqitur në Cantagiro e, me pas, në Canzonissima, ajo ishte triumfi i një "triologjie" së bashku me kengët që pasuan në vitet e ardhëshme, Non son degno di tè ( Nuk jam i denje per ty ) e, Se non avessi piu tè ( Sikur të mos të kisha më )...
Ndërsa në vitin 1965, është përsëri e papërseritshmja Mina, ajo që me kengën Un anno d'amore ( Një vit dashurie ), e cila ishte paraqitur në një seri spektaklesh televizive, shet numurin më të madh të disqeve. Vera e vitit 1966, ishte pothuajse krejtesisht "beat", me kengët e Beatles-it dhe Rolling Stones të cilët bëhen "zoter" absolutë të tregut diskografik në Itali respektivisht me kengët Paperback Writer ( Shkrimtari i kopertinave ), Yellow Submarine ( Nendetsja e verdhë ) e Paint it black ( E lyer me të zezë ). Në konkurencë me ta, ishin ndërkohë edhe disa grupe italiane të kohës, si Equip '84 me Ho in mente tè ( Me ty ne mendje ), Rok’s me Che colpa abbiamo noi ( C' faj kemi ne?), Giganti me Tema ( Tema ), etj. Megjithatë, edhe pse zotëron kulmi i kësaj atmosfere tipike "beat", bilanci final ishte triumfues për "gjigandin" italo-amerikan Frank Sinatra, kenga e të cilit Srangers in the nights ( Të huaj në këtë natë ), u cilësua atë vit, si disku më i sukseshëm e më i shitur në tregun italian. 

                                             4 JANAR 1967

         4 janari i vitit 1967, siç thame edhë më sipër, është fillimi i transmetimit të emisionit të ri "Vetrina di Hit Parade" në radion italiane, i cili bënte klasifikimin e disqeve në bazë të sondazheve e anketave të kryera nga një varg revistash muzikore të specializuara e, sidomos, në bazë të "TV-Sorrisi e canzoni", organ i RAI-t për programet televizive javore, ( por njëkohesisht edhe revistë e krijimtarisë, jetës e modës së kengëtarëve e artisteve më të shquar në Itali e në botë ). Gjatë vitit të parë të këtij emisioni, për 11 javë rrjesht, në krye të "Hit Parade" u rradhit Litle Tony me kengen Cuore matto (Zemër e çmendur), i pasuar me 8 javë nga Gianni Morandi me Un mondo d'amore ( Një botë dashurie ), 6 javë Adriano Celentano me La coppia piu bella nel mondo ( Cifti më i bukur në botë ) e, pastaj, me rradhë, kompleksi Rok’s me E la pioggia che va ( Dhe shiu bie ), Equipe '84 me 29 novembre ( 29 nentor ), Rocky Roberts me Stasera mi butto ( Sonte do hidhem ), Al Bano me Nel sole ( Nenë diell ) etj. 
Gjatë "epokës së artë" të muzikës së lehtë italiane, Litle Tony, i cili u shpall "kampion" i atij viti në "Vetrina di Hit Parade" me, ndofta, suksesin më të madh të karrierës së tij Cuore matto ( Zemër e çmendur ), mbetet një nga kengëtarët e rrallë italiane i cili s’ka fituar asnjë trofe. Në karrierën e tij të gjatë si kengëtar, ai ka marrë pjesë në festivale e gara të shumta muzikore por, pa arritur asnjeherë të zerë vend të parë. Por, kjo padrejtesi i eshte shpërblyer disa herë, me kengët e klasifikuara në vende nderi në "Hit Parade", si edhe me miliona disqe të shitura në vite...

                 1968 - VITI I ADRIANO CELENTANOS 

            Kenga Azzuro ( Kaltërsi ) e A. Celentanos ka qenë "kampionia" e "Hit Parade" për vitin 1968, ku ajo qendroi shtatë javë në vendin e parë. Një kuriozitet. Qysh në fillimin e daljes së saj, por ndofta edhe kohë më pas, ajo u konsiderua si një kengë e rendomte dhe e "lehte" në repertorin e Celentanos. Por, në fakt, me kalimin e viteve, kenga pati jehonë boterore e u shit në miliona e miliona kopje, duke u kenduar gjithashtu edhe prej shumë kengetarëve të shquar nga vende të ndryshme. Dhe, s'mund të ndodhte ndryshe, po të kihen parasysh edhe aftësitë e shquara profesionale të kompozitorit të kësaj kenge, Paolo Conte, ( i cili kish shkruar ndërkohë edhe disa kengë të sukseseshme për Caterina Caselli -n, Patty Pravo -n etj.), si edhe të autorit të tekstit, Pallavacini, "parolierit" më të shquar të kengës së lehtë italiane. 
 Gjatë vitit 1968 në "Hit parade", mbas Celentanos, mbresat më të mira tek mijëra e mijëra dëgjues, i ka lene pa dyshim kenga e Patty Pravo-s La bambola ( Kuklla ) me gjashtë javë në krye të klasifikimit e pas saj, Riccardo del Turco me kengën Luglio ( Korrik ) po me 6 vende të para etj. Gjatë ketij viti, kengetarë të tjerë u afirmuan si talente të reja e me të ardhme të padiskutueshme. Të tille ishin Don Backy me Canzone, me 6 javë në krye të klasifikimit, Camaleonti me kengët Applausi ( Duartrokitje ) dhe L'ora de l'amore ( Ora e dashurisë ), grupi Aphrodite's Child me Rain and tears ( Shi e lotë ), Tom Jones me Delilah, Franco Quatro e Franco Primo me Ho scritto t'amo sulla sabbia ! ( Mbi rërë shkrova, të dua! ) etj. 



"Liza me syte blu" ( Lisa dagli occhi blu ), pushtoi gjithë plazhet e shpejt u bë "hymni" i të gjithë të dashuruarve, gjatë verës së vitit 1969. E kenduar nga Mario Tessuto, kjo kengë pati shkëlqimin e një meteori, rast tipik si fenomen, e që ka ndodhur shpesh edhe për shumë kengë e kengëtarë të tjerë të viteve ’60 kur, një këngëtar pothuajse i panjohur, dilte pa pritur në skenë, bente jehonë me një kengë të vetme, shiste disa milionë disqe e, pastaj, humbiste e harrohej. Mario Tessuto, me këtë kengë "mposhti" gjithë pretendentët e tjerë të konkursit Un disco per l'estate ( Disku i verës ), i cili vendoste për suksesin dhe shitjen e disqeve më të dëgjuara gjatë verës. Napolitan me banim në Milano, ai ndodhej prej kohesh në një mjedis kengëtarësh por, pa mundur asnjëherë të afirmohej. Ishte Ricky Gianco, më 1963, që ja prezantoi atë Adriano Celentano-s, i cili mbasi e mbajti për ca kohë në "Klan"-in e tij, nuk e pelqeu dhe e dërgoi andej nga erdhi. Pastaj, erdhi vera plot fat e vitit 1969 e, suksesi i madh i Liza me sytë blu, ( gjashtë javë rresht në krye të "Hit Parade" ), bëri që ajo të mbetet një nga kengët që kujtohet edhe sot e kësaj dite me nostalgji nga "fansat"e asaj epoke...
"Mrekullia" tjetër e kësaj vere ishte pa dyshim, një nga sukseset më të mëdha të G. Morandi-t, Scende la pioggia ( pesë javë në krye të klasifikimit ), e cila ben pjesë në kengët më të zgjedhura e më të mëdha të tij. Po gjatë këtij viti, me disa herë ne krye të "Hit Parade", vijuan me rradhe Bella Belinda ( Belinda e bukur) e G. Morandi-t, Zingara ( Cigania ) e Boby Solo, Bada bambina ( Vallzo vogëlushe ) e Little Tony-t, Eloise e Barry Ryan, Tutta mia la città ( Gjithë qyteti ) i kompleksit Equipe '84, Viso d' angelo ( Fytyre engjelli ) e Cameleonti-t, Storia d'amore ( Histori dashurie ) e Celentano-s, Pensiero d'amore ( Mendim dashurie ) e kompleksit Mal, Il primo giorno di primavera ( Dita e parë e pranverës ) e kompleksit Dik - Dik etj.

                                                          (vazhdon) 

Par Simbad Detari - Publié dans : NOSTALGIE ( Nostalgji )
Ecrire un commentaire
Jeudi 2 mars 4 02 /03 /Mars 14:53
 "BEATLES"-GJASHTE JAVE NE VEND TE PARE
 
"Let it be"(Ashtu qoftë !), kengë e cila mund të konsiderohet ndryshe edhe si "epitafi" i Beatles-ve, qendroi për 6 javë në krye të Hit parade gjatë vitit 1970. Albumi me të njejtin titull u publikua vetëm 15 muaj mbas ditës së rregjistrimit të tij, për shkak të mosmarrveshjeve që tashmë kishin lindur mes anetarëve të grupit mitik. Që ky disk, do të shenonte në një farë menyre edhe "lamtumiren" e një kompleksi që kish hyrë tashmë në histori, këtë askush nuk e besonte, aq me pak"fansat" e çmendur të tyre, në gjithë botën.
Një garë e fortë u zhvillua mes dy kengatarëve, tashmë shumë të dashur për publikun italian, Gianni Morandi-t e Lucio Battisti-t, respektivisht me kengët Belinda ( Belinda ) dhe Anna ( Ana ), të cilat qendruan në menyrë të barabartë, nga 5 javë në krye të klasifikimit por, pa ja kaluar dot "Let it be" të Beatles-it. Gjatë muajve të veres së 1970-ës, dominoi edhe kenga e Renato dei Profeti Lady Barbara ( Zonja Barbara ), me katër javë në krye, ( 2 korrik - 6 gusht ), së bashku me kengen e Modugno-s La lontananza ( Largësia ) që ndenji në krye për dy javë ( 13 -27 gusht ). Pastaj, gjer në fund të vitit, me nga tri javë kryesuan në Hit Parade, respektivisht, kengët Se bruciasse la città ( Sikur të digjej qyteti ) e Massimo Ranieri-t, Chi non lavora, non fa l'amore ( Kush nuk punon, nuk dashuron ) e Celentano-s, La prima cosa bella ( Gjeja më e bukur ) e Nicola di Bari -t, It's five o'clock ( Në orën pesë ) e Aphrodite Child e Insieme ( Së bashku ) e Minës.
 
LUCIO DALLA - "4 MARZO 1943"
 
       Shtatë javë në krye të klasifikimit, ( nga 23 marsi gjer në 5 maj të vitit 1971), qendroi ne Hit Parade kenga e Lucio Dales 4 Marzo 1943 ( 4 mars 1943). Fillimisht, autori i tekstit Pallottino e pat titulluar kengën Gesu bambino ( Krishti i vogel ) por, shtepia diskografike RCA, mendoi që këtë kengë t'a paraqeste në festivalin e Sanremos, duke i bërë edhe disa ndryshime në vargje, me rezervën se ato mund të cilësoheshin si "të pa përshtatëshme" nga juria e asaj kohe. Kenga pati sukses të dukshem e për Lucio Dalen, një kengëtar i papërfillur gjer atehere nga publiku, nisi një epokë tjetër... Por megjithatë, 4 marzo 1943 nuk arriti të merrte "kupën" e atij viti, për faktin se nga 7 javë në krye të klasifikimit ne Hit parade qëndruan edhe dy kengë të tjera të shquara, Amor'mio ( I dashuri im ) e Minës e kenga "hymn" e kompleksit Pooh Tanta voglia di lei ( Sa shumë të dëshiroj )... Ndërsa festa e bukur e krishtelindjeve e vetë viti 1971, u mbyllën me kengën fituese të dy javëve të fundit të tij, La canzone del sole ( Kenga e diellit ) e Lucio Battisti-t e hedhur në treg nga Shtepia Diskografike Ricordi.
 
  DELIRIUM
 
         "Delirium", grupi muzikor që triumfoi edhe ky për 7 javë në krye të "Hit parade" me kengën Jesahel, duke zenë kështu vendin e parë për krejt vitin 1972, e pat prezantuar atë së pari në festivalin e Sanremos të po atij viti por, juria e kish konsideruar pa ndonjë vlerë duke e skualifikuar qysh natën e parë. Por, mbas një festivali të natyrës thellësisht tradicionale, ( me Nicola di Barin, Peppino Gagliardin etj.), u duk qartë se shijet e të rinjve e, jo vetem të atyre, kishin evoluar e qenë drejtuar me interes mjaft të madh drejt një muzike të natyres së Delirium-it të Ivano Fossatit ( kengetar, kompozitor, flautist e "lider" i një grupi progresist, plot djem e vajza te veshur si "ciganë", afresk i një lloj kenge të re, të lirë, të rrugës e që, nuk ngjante aspak, me kengët tashmë tradicionale të skenës së Sanremos.
         Dy muajt e parë të vitit 1972, evidentuan në krye të "Hit Parade" për 6 javë rresht, kengën e Nicola di Bari-t Chitara suona piu piano ( Kitarë bjerë më ngadalë ) e cila zbriti vetëm dy herë në vend të dyte, për shkak të kalimit në vend të parë të dy kengëve të tjera, respektivisht Sono una donna, non sono una santa ( Jam grua e jo shenjtore ) nga Rosana Fratello dhe Imagine (Imagjinoj), kenduar nga ish-Beatles, John Lenon. Një kengë tjetër që zoteroi për 5 javë "Hit parade"-in, ishte edhe një nga sukseset e mirënjohura të Lucio Battisti-t, I giardini del marzo (Kopshtet e marsit).
        Ndërsa verën e 1972-it, ( 15 korrik - 26 gusht ), pothuajse e "pushtoi" melodia dhe teksti i kengës së mirënjohur të Gianni Nazzaro-s Quanto è bella lei! ( Sa e bukur është ajo! ), e cila bente pjesë në serinë e kengëve të rubrikës tashmë të njohur muzikore Un disco per l'estate, së bashku me sukseset e njohura të grupeve Dik-Dik Viaggio di un poeta ( Udhëtimi i një poeti ) e Noi due nel mondo e nel anima ( Ne të dy, në botë e në shpirt ) të Pooh...
 
NJE "IDE E CMENDUR"
                       
          13 jave në "Hit parade"!... Një sukses i lakmuar dhe i endërruar për shumë nga kengëtaret big të muzikës së lehtë italiane. Ky, ishte "fati" i kengës, Pazza idea ( Ide e çmendur ), kenduar nga bjondia sensuale Patty Pravo, hedhur në tregun muzikor nga shtëpia diskografike RCA. Me pamje fatale, veshje moderne e lëvizje provokuese, kengëtarja veneciane, kësaj rradhe i’u imponua publikut me një kengë, interpretuar plot harmoni e mjeshtëri vokale. ( Kenga në fjalë, qendroi në krye të klasifikimit prej 15 k orrikut gjer në 28 tetor ).
Sa për kronikë, citojmë se, 3 javët e para të vitit 1973, u hapën me një kenge "kampione" të Claudio Baglioni-t Questo piccolo grande amore ( Kjo e vogël dhe e madhe dashuri ). Më pas, për 5 javë pa ndërprerje do të ish Il mio canto libero ( Kenga ime e lirë ) e Lucio Battisti-t, e cila do të ngjitej në majë të "Olimpit". E, pas saj, një kengëtar i huaj por i dashur për italianet, Elton John, nuk "i ndahet" kreut të kengëve më të shitura, me tashmë të njohurën Crocodile rock që do të behej më pas, një nga pjeset më të njohura të repertorit të djaloshit ekstravagant. Me katër nentor, Lucio Battisti kthehet përsëri triumfalisht në krye të "Hit Parade" me La collina dei ciliegi ( Kodra e qershive ), ku qendron "pa lëvizur" për nentë javë, gjer në ditet e fundit të vitit 1973.
 
KOHA E "KANTAUTOREVE"...
 
          Me sa duket, për një farë periudhe në kengën italiane, kishte ardhur epoka e kantautoreve ose, thene ndryshe, koha e suksesit të "shkollës romane", ( siç konsiderohet nga disa kritikë të specializuar, pleiada e autorëve Antonello Venditti, Francesco de Gregori, Claudio Baglioni etj...). Edhe Riccardo Cocciante ështe një nga ata që ben pjesë në ketë shkollë e, suksesi i buzëqesh vërtet bujarisht, për vetë faktin se kenga e tij Bella senz'anima ( E bukur dhe pa shpirt ), qendron në krye të "Hit Parade"-it për 9 javë, tregues ky i një interesi të madh nga blerësit e disqeve që kanë zbuluar më së fundi vlerat e kantautorëve. Suksesi përsëritet pak më vonë më e pikërisht në muajt e nxehtë të verës, sidomos në stacionet balneare kur, një tjetër kantautor, C.Baglioni me kengën E tu ? (Po ti?), për 7 javë, nuk i ndahet grupit të kengëve më të shitura të vitit, duke qendruar vazhdimisht në krye. Ndofta për rastësi apo si një tregues kuptimplotë e domethënes i supermacisë së kantautorëve është fakti se janë pikërisht dy nga "divat" e kengës së lehtë italiane që çelin e mbyllin Hit parade-in e 1974-ës me kengë që mbajnë "kuroren" e artë të fitores. Mina, me E poi... ( E pastaj...) për 3 javë të muajit janar e, A. Celentano me Bellissima ( Shume e bukur ), për dy javët e fundit të dhjetorit...
RROJA I FARIT
 
                           "Roja i Farit" ( Il Guardiano del Faro), quhet kompleksi muzikor i drejtuar nga Federico Monti Arduini i cili, mbas një përvoje të gjatë muzikore si kompozitor, produktor, aranxhator, drejtues orkestre etj. vendos të debutojë vetë me emrin disi romantik "Roja i farit". Magjistar i tastjerës, ai ishte njëkohësisht mjeshtër i sintetizatorit dhe i zhanrit të "muzikës së ambjentit". Ai triumfon, së pari me pjesen Amore grande, amore libero ( Dashuri e madhe, dashuri e lirë ). I quajtur ndryshe edhe "Ugo Papetti" i tastieres, Monti Arduini "inaguron" kështu serinë e një vargu melodish plot ndjenjë, të cilat përshkohen nga filigranë melodish të praruara e që relaksojnë shpirtrat e trazuara nga stresi i jetes.Triumfi i këtij disku të dalë nga "Un disco per l'estate", ishte i bujshëm: 9 javë në vend të parë ( prej 22 qershorit, gjer në 17 gusht )...
        Me gjithë suksesin e padiskutueshëm, si për paradoks kampion i vitit 1975 për "Hit parade" s’do jetë " Il Guardiano del Faro", por një kengëtar tjetër. Përsëri një kantautor: Claudio Baglioni me kengën Sabato pomeriggio ( Të shtunen mbasdite ) e cila qendron në vend të parë 10 javë, nga 14 shtatori gjer në 16 nentor, duke u bërë kështu "mbreti" i padiskutueshem, super fituesi i kengëve të 1975-ës. Në vend të tretë, për nga numuri i javëve fituese, vijojnë Domenico Modugno, me kengën Piange il telefono (Telefoni qan)që kryeson pandërprerje për 8 javë. Pas tij, kompleksi"Cugini di campagna" ( Kushërinjtë e fshatit ) me kengën Un'altra donna ( Një grua tjetër ), për 5 javë. E, së fundi, çifti Wess e Dori Ghezzi me Un corpo e un anima ( Një trup, një shpirt ) për 4 javë etj.
       Për stinen e verës së këtij viti, përsëri një tjetër kengë e "Un disco per l'estate" shoqëroi prane detit e mbi rerën e nxehtë gjithë pushuesit, e veçanërisht të rinjtë që nuk i’u ndanë për asnjë çast radio-tranzistorëve. Eshtë ky grupi muzikor Mal me kengën Parlami d'amore, Mariu ( Folmë për dashurinë, Mariu! ), e cila bëhet simboli muzikor e sentimental i këtij sezoni dashurish e, njëkohësisht, ndarjesh brengosëse...
 
LUCIO BATTISTI - NJE EMER I MADH 
 
...Viti 1976 është viti i triumfit të madh, për një nga kengëtarët më karizmtikë të kengës italiane. Pothuajse çdo kengë e re e tij, hyn direkt në "Hit Parade", duke ngjitur "shkallet" e tij me shpejtësi marrëmendëse. Për më tepër se tre muaj, pra për 13 javë, është kenga e tij Ancora tu ( Përsëri ti ), që shenon rekordin më të madh të vitit. Gjatë karierës së tij, të cilën ai e ndërpreu fatkeqësisht para kohe, janë tridhjetë e pesë kengët e tij më të shquara, të rregjistruara në 45 e 33 xhiro, ( në harkun kohor 1968-1988 ) të cilat, pa përjashtim, janë rradhitur vazhdimisht në vendet më të mira të "Hit Parade". Sa për kureshtje, po rendisim vetëm pak shifra. Për disqet 45 xhiro, 17 albume të tij kanë marrë pjese në "Hit Parade", 11 herë kengët e tij kanë qenë në krye të klasifikimit nga të cilat, 14 javë pa shkeputje, ka qendruar kenga Una donna per amico ( Një grua për mik ). Ndërsa, prej vitit 1971 kur nis hedhja në treg e disqeve 33 xhiro, bilanci i sukseseve të tij është ky: 446 javë pjesëmarje në "Hit parade" me 17 albume dhe 24 herë në krye të klasifikimit. ( Ndër to, mund të përmendim: Balla Linda, Acqua azzura-acqua chiara, Mi ritorni in mente, Fiori rosa, fiori di pesco, Anna, Pensieri e parole, I giardini del marzo, Il mio canto libero, Amarsi un po, Ancora tu, Emozioni , Il nostro caro angelo etj.
        Një tjetër sukses i këtij viti, me 10 javë ne krye të klasifikimit, është Gianni Bella, (vëllai i kengëtares Marcella Bella), me kengen Non si puo morire dentro ( Shpirti nuk vdes) që numërohet si një nga sukseset e pakta e të vetme të këtij kengëtari "meteor".Një tjëter kengëtar i njohur tashmë,Cocciante,me kengën Margehrita, qendroi për 5 javë në krye të klasifikimit, i ndjekur nga kompleksi "Pooh", i cili po për 5 javë kryesoi "Hit Parade"-in me kengën Linda. Surpriza e verës ëe këtij viti, ishte pa dyshim kenga Sandokan e Oliver Onions ( pseudonim i Guido e Maurizio de Angelis ). Ajo bente pjesë në kolonën sonore të filmit me të njejtin titull, në qender të të cilit ishte figura e një heroi legjendar e mjaft popullor në Malajzi, ( e që luhej me mjeshtëri nga aktori, Kabir Bedi ).
 
1976 -1986 ... EDHE DHJETE VJET TE TJERE "HIT PARADE"
 
            Natyrisht, s’është aspak e lehtë që në pak rradhë, të përmbledhësh gjithë historikun e "Hit Parade" gjatë një dhjetëvjeçari të tërë. Megjithatë, do të mundohemi të bejmë një shikim të përgjithshëm, një tentativë, për të sintetizuar sukseset më të shenuara si edhe ngjarjet më të rendesishme të kësaj dekade...
          Viti 1977 është përsëri një periudhë triumfi për kengetaret e afirmuar. Lucio Battisti me kengën Amarsi un po ( Të duhemi pakëz ), pushton sërish zemrat e milona adhurueseve, duke qendruar për 10 javë pa nderprerje e, pa asnjë rival, në klasifikimin e disqeve më të shitura. Në Festivalin e Sanremos - 1978, i cili kishte shenjat e një tentative për "ndryshime", në sensin modern të fjalës, në vend të parë u klasifikua grupi Matia Bazar, në të dytin Anna Oxa e, në tretin, Rino Gaetano me kengën Gianna. Si zakonisht, kengët fituese nuk vonuan të hyjnë direkt në "Hit Parade". Matia Bazar me Solo tu ( Vetëm ti ), qendron aty mbi 9 javë, ndërsa Rino Gaetano me Gianna 7 javë. Por, megjithatë, për këtë vit rekordin e thyen Umberto Tozzi me Tu ( Ti) e, klasifikohet i pari për 12 javë. Një sukses jo pak i rendesishëm për këtë kengëtar të ri, i cili më pas do të bëhet një emër i njohur i kengës italiane. Viti mbyllet përsëri me kengën e atij që tashmë mund të cilesohet si një veteran i "Hit Parade"-it. Eshtë ky, Lucio Battisti me Una donna per amico, kengë kryesuese për 9 javë. Viti në vijim, pra 1979-a, nis përsëri me 5 javë kryesuese te Una donna per amico e vazhdon për 7 javë të tjera me një kengë të Bee Gees Tragedy ( Tragjedi ) e, fill pas saj, me Renato Zero-n me Il carrozziere, me 6 javë si kryesuese. Viti 1979 është ai i një "stine" të madhe edhe për Alan Sorrenti i cili shpallet kampioni i "Hit Parade" me diskun më të shitur të vitit. Kenga e tij Tu sei l'unica donna per me (Ti je gruaja ime e vetme) qe një sukses i jashtëzakonshëm. 12 javë në krye !... 
 
"VIDEO KILLED THE RADIO STAR"

          Viti 1980, shenon nisjen e një dhjetëvjeçari të ri në historinë e kengës italiane. Qysh prej viteve '60 kanë kaluar pothuajse 20 vjet. Shumë ndryshime kanë ndodhur në jeten e vendit e në vetë sjelljet dhe zakonet e reja të shoqerisë. Pa dyshim që kjo është reflektuar gjërësisht, jo vetëm në artin e kulturën e këtij vendi, por edhe në vetë formën e përmbajtjen e kengës së lehtë. Në skenë dalin emra të rinj, kengëtarë e kompozitorë me tendenca më bashkëkohore, të cilët eksperimenojnë forma e menyra të reja të kenges. Megjithatë, edhe për shumë vite të tjera, dhjetëvjeçari i ri do të ketë temat e melodite e viteve '60 e '70. Divat e pazevendsueshëm, ( ata që i dhanë emër e ndjenjë një epoke të cilësuar "të artë", për nga popullariteti e gjurmet që la në shoqerinë e një epoke të caktuar ), nuk largohen lehtë nga skena dhe beteja për të qenë vazhdimisht në qendër të kërkesave të dëgjuesve, konsumatoreve e vetë tregut të disqeve në përgjithesi.
          "Hit Parade" i 1980-ës, çelet kështu me imazhin delikat e plot nur të Heather Parisi-t, e cila gjatë 8 javëve me kengen Disco bambina qendron në krye të klasifikimit pa asnjë konkurent. Por, fenomeni i vitit është pa dyshim grupi italian Buggles i cili me kengën Video killed the radio star ( Videoja që vret radiot star ) shpallet për 15 javë kampion i "Hit Parade". Duket se, publiku pëlqen e është më tepër i terhequr nga vetë emeri, se sa nga vetë vlerat e saj si kengë. Në fakt, këtu ka diçka të vertete dhe "profecia" e tyre për radiot "star" me sa duket është kobndjellese. Me qindra radio private të shpërndara andej-kendej nëpër provinca të ndryshme të Italise, janë të detyruara të mbyllen e të falimentojne. Nje"erë"e re ka triumfuar: ajo e televizionit. Por për fat të keq, ky është edhe vetë fati i Buggles. Kenga e tyre Video killed the radio star, do të jetë e para dhe e fundit e gjithë egzistencës së tij...
           "Kriza"e kengës së mirfilltë italiane, me sa duket sapo ka filluar. Kjo është edhe arsyeja pse gjithë tregu pushtohet nga autorë e disqe të huaj. Kjo gjë, natyrisht që pasqyrohet edhe në klasifikimet e "Hit Parade". Stevie Wonder qendron për 6 javë në të me kengen Master Balster ( Zoti Balster ). Pas tij është rradha e Barbra Streisand, me 3 javë të tjera në krye me Women in love ( Gra të dashuruara ) e, më tej, vogëlushja e hijëshme, Nikka Costa me On my own, ( Ashtu siç une dua ) me rekordin e krejt vitit 1981: gjithësejt 16 javë ne majen e "Olimpit", një magjistare që ben për vehte zemrat e miliona italianeve. Fenomeni përsëritet gjatë 4 javëve të mesit të verës. Në muajin korrik "Hit Parade" bëhet "prone" e një vogëlusheje tjetër e cila, ndryshe nga Nikka Costa, kendon në gjuhën frenge. Ajo është e hijshme, me bukurinë e një luleje, për më tepër edhe sexy. Por, siç ka ndodhur rendom me kengëtarët - fëmije, edhe vetë suksesi i saj ishte pa të ardhme. Kenga e saj Amoureux solitaires ( Dashnorë të vetmuar ), edhe pse e bukur dhe e interpretuar me ndjenjë, nuk qe veçse një flash, një çast që veshtirë mbetet në kujtesë... E, pastaj, si për të mos harruar që kemi të bejmë me një "Hit Parade" italian, në skenë del grupi i mirënjohur Ricchi e Poveri me kengën Sarà perche ti amo ( Do bëhet, se të dua ) që kryeson për 9 javë, me një kengë që të kujton kohë tashmë të "shkuara".( Do bëhet, se të dua ) që kryeson për 9 javë, me një kengë që të kujton kohë tashmë të "shkuara".
 
DER  KOMMISSAR
 
        Për të dytin vit me rradhë, rekordin e shitjeve e shënoi një kengëtar i huaj. Nuk është fjala për një kengë të kenduar në anglisht apo në frengjisht por në...gjermanisht. Kenga e gjermanit Falco i befason të gjithë, jo vetëm për orgjinën e interpretuesit por për vetë titullin kengës, Der Kommissar ( Komisari ). Megjithë surprizën, Falco, nuk kish ardhur rastësisht në krye të "Hit Parade" ku ndenji për 10 javë. Ai kish tashmë një përvojë të gjatë skene, ishte kompozitor, kengëtar, prodhues disqesh, disc-jockey etj. Per Italinë ai ishte një rekord në llojin e vet. Asnjeherë në historinë e "Hit Parade"-it italian s’kish bërë vaki që në krye të ndodhej një gjerman. ( Një tjetër kengetar i kësaj kombësie, kish pasur sukses vite të shkura në festivalin e Sanremos, Udo Jurgens por, ai, s'kish mundur kurrë të ngjitej gjer aty ku shkoi bashkëatdhetari i tij, Falco)...
        Megjithë fenomenin Der Komissar, "Hit Parade", nuk i munguan "ngjyrat" italiane. Cifti simpatik, Al Bano e Romina Power, u ngjitën si me "katapultë" në krye me kengën e tyre tashmë të njohur Felicità, por vetëm për pak kohë, për një ...javë. Mbas tyre, ishte Claudio Baglioni me Avrai (Do të kesh) që kryeson garën duke qendruar për 5 javë, ne krye të saj. E, pas tij, po me 5 jave, Christian me kengën Un'altra volta, un altro amore (Herë tjetër, një tjetër dashuri), i ndjekur nga Ricardo Fogli me Storie di tutti i giorni ( Histori të çdo dite ) me 3 javë...
 
VAMOS A LA PLAYA !
 
       Një sukses, një "hit" i madh veror !...10 javë në vend të parë. Duket si e bërë enkas për atmosferën e plazheve, diskotekat, pushimet verore e stacionet e mëdha balneare. Një tip i kengëve të dikurëshme të traditës, të kenduara nga Nico Fidenco apo Edoardo Vianello por natyrisht me "rritmin" dhe "evolucionin" e një diference prej njëzet vjetësh avancë... Grupi Righeira me kengën Vamos a la playa ( Shkojmë në plazh ), vinte pothuajse nga "asgjëja". Ai kendon nëpër disa diskoteka e njihet vetëm nge një p ublik i kufizuar të rinjsh. Por ja që, Vamos a la playa bëhet hymni i kësaj vere, ( 10 javë në "Hit Parade" ) e, si asnjë herë tjetër spanjishtja bëhet gjuha zyrtare e një kenge që dëgjohet pa rreshtur për disa muaj nga të gjithë. Atmosfera e një vere të zbaviteshme e tipike italiane, me muzikë të gëzueshme e rritmike, plot batuta e humor...
          Viti 1983, shenon përsëri edhe një sukses tjetër të Christian me Abbracciami amore mio (Përqafomë e dashura ime), kengë që qendron 7 javë në krye të klasifikimit. Vazhdon me tej, prezentatori i njohur i kohës, Corrado, me një "kengë" që, edhe pse mediokre, udhëheq për 5 javë. E, më pas, për herë të parë në historine e "Hit Parade"-it, një kengëtar qe ka tashmë përmasat e një "big"-u internacional. Michael Jackson, idhulli i madh i të rinjve që kryeson për 8 javë me kengën Billie Jean...
         Viti në vazhdim, 1984, shquhet për një pjesë muzikore tipike, të zbuluar nga disc-jckey-t. Eshtë All night long e Lionel Richie. Një lloj sigle, diçka frenetike e denjë për klubet e natës. Muzika, e shkruar nga ish-lideri i grupit Commodores, është diçke e "modes" e që pëlqehet nga të rinjtë që kalojnë netet e verës nëpër diskoteka gjer në orët e para të mengjezit. Diçka që kendohet e kërcehet në grupe. Jo një apo dy herë në nate, por dhjetë e pesembëdhjetë herë. Një pjesë që ka hyrë tashmë në antologjinë e dansit modern të të gjithë kohëve e që, herë pas here qendron edhe sot e gjallë, në repertorin e "hit"- eve të muzikës së diskotekave..."Hit parade" i këtij viti, përveç fenomenit All night long, është një "koktejl" i vërtetë autorësh e kengëtaresh italiane e të huaj. Ai nis me kengën e Christian Nostalgia (3 javë në krye), vijon me Paul Young dhe kengen e tij Love of the common people (4 javë), Wang Chung me Dance all days (6 javë), Raf me Self control (7 javë), George Michael me Carelss whisper (5 javë ), Stevie Wonder me I just called to say I love you e, së fundi, për herë të parë në "Hit Parade", me një debutim të një kengetare italiane që, jo shumë kohë më pas, do behet nje emër i njohur e i dashur për publikun italian. Eshtë Gianna Nannini me kengen Fotoromanza që qendron në krye të kengeve më të suksesëshme të vitit, për 5 javë...
 
USA FOR AFRICA  
                                          
      Përsëri numëri një i "Hit Parade", ashtu si një vit më parë, është Lionel Richie me 11 javë në krye. Por, kësaj here më një himn kushtuar Afrikës, një mesazh madhështor solidariteti me kontinentin e origjinës së një vargu kengëtarësh të shquar me ngjyrë... Kenga e tij fituese USA for America ), është një kompozim i përbashkët me Michael Jackson. Një nisme kjo e pa shembëllt, e cila ngrohu zemrat e gjithë njerezve të globit e që u pasua më vonë me shembuj të tjerë të kësaj natyre, të ndërmara nga kengëtarë e grupe të tjerë në vende të ndryshme të botës. Videoja me ngjyra me të njejtin titull, bëri "xhiro" triumfuese në gjithe "Hit parade"-t e botës. Të pa harrueshme, planet e xhiruara nga afër të Dylan e Springsteen, kërcimet e Cyndi Lauper, buzët e Tina Turner, nofullat e Kenny Rogers, intonacioni i përkryer i Hall & Oates, psherëtimat e Ray Charles, Micheal Jackson dorë për dore me Diana Ross e, buzëqeshja e lumtur e Stevie Wonder...  
         Duket se "Hit Parade" 1985 është i pushtuar nga "divat" e kengës ndërkombëtare. Në krye, Madona me 10 javë, me kengen Into the groove pastaj, grupi Duran Duran me 8 javë me kengën A view to a kill ( Imazhi i një vrasje ), përsëri George Michael me 6 javë me Carles whisper e, së fundi, për herë të parë ( por jo të fundit ), "zbulimi" i ri i kengës italiane Eros Ramazzotti, me suksesin e shquar Una storia importante, me vetem 3 javë ne krye, por në një radhë me më të mëdhenjtë e botës... 1986-a, është përsëri edhe një vit tjetër afirmimi për të. Kenga e tij Adesso tu ( Tani ti ), një sukses që edhe sot bën pjesë në më të mirat best të tij, kryeson për 9 javë. Ai është gjithashtu vit i suksesshëm debutimi, për një tjetër kengëtare premtuese italiane. Për simpatiken Spagna e cila me East Lady, ( Zonja nga Lindja ), mban për 6 javë "kuroren" e nderit të vendit kryesues. Po këtë vit, Gianna Naninni i forcon me tej "pozitat", duke hedhur në treg kengën tashmë të njohur Bello e impossibile ( I bukur dhe i pa mundur ). Nderkohë, vazhdojnë të kryesojnë për shumë javë me disqet e tyre të sukseshëm, Madonna, Joe Cocker, Tracy Spencer, George Michael, Arcadia, A-Ha, Duran Duran, Band Aid, Wham, New Glory,etj.
 
MADONNA
 
         Për herë të parë, pas "kontakteve" vizive nëpërmjet video-klipesh me pamje disa herë sensuale, ( të cilat janë transmetuar herë pas here në programe të ndryshme televizive ), Madona, super-ylli i kohës, vjen më 1987 në Itali ne një turne "mega-koncertesh", të cilat nisin në Torino e përfundojnë në Firence. Madona ben për vehte deri në delir, jo vetëm publikun e gjerë pothuajse të çdo moshe, por edhe gazetat e kanalet e ndryshme televizive të cilat "gërmojnë" nëpërmjet një vargu emisionesh për të gjetur orgjinen e saj italiane. Për një jave të tërë, në Itali nuk flitet për asgje tjëter veç për Madonen. Koncerti i Torinos transmetohet direkt në TV e ndiqet nga 14 milionë teleshikues. Eshtë viti 1987...Disku i Madonnes Who's that girl ?, ( Kush është ajo vajzë ), qendron për 12 javë në krye të "Hit Parade"...
         Eshtë epoka e emrave, koncerteve e turneve të mëdha. Koha e grupeve të shquara "pop". Ndër ta shquhet Europe që, me kengen The final countdown (Numërimi mbrapsh), qendron 8 javë në numërin një të rradhës së disqeve më të mira. Mbas tij, triumfuesja Whitney Houston me I wanna dance with somebody, ( Dua të kërcej me dikë ) e, më pas, Michael Jackson me Bad ( I keq ) etj...Në këtë mori emrash, kengësh e muzike të huaj, të cilat "mbysin" tregun italian të disqeve duket se, kenga tradicionale e këtij vendi, tashmë është harruar dhe i përket vetëm së kaluarës. Por, ja që ky iluzion është i gabuar... Në festivalin e Sanremos të këtij viti, triumfojnë pikërisht tri kengëtarë të "traditës". Njeri prej tyre, Gianni Morandi, rikthehet në skenë pas disa vjetësh heshtje e "harrese". Dy të tjerët, Enrico Ruggeri e Umbero Tozzi, janë gjithmonë aktivë. Kendojnë së bashku kengen Si puo dare di piu ( Mund të jepet më tepër ) dhe meritojnë vendin e parë. Pa kaluar një javë, disku i tyre kryeson "Hit Parade", ku qendron për 10 javë. Eshtë një rikthim drejt "epokës së artë" ?... Jo! Ndofta është thjesht një "nostalgji", një përpjekje për të kujtuar kohën e shkuar, e cila nuk kthehet më ...
 
*********
 
REKORDE DHE KURIOZITETE
                              
HIT PARADE  - KENGETARE ME NUMERIN ME TE MADH TE DISQEVE 45 XHIRO 
 
Mina është interpretuesja e cila, prej vitit 1957 e gjer më sot, ka mundur të “fusë” numërin më të lartë të 45 xhirove ( single ) në listen e disqeve më të shitura. Ja dhe lista e interpretuesve:
 
    67   Mina
    59   Adriano Celentano
    52   Pepino di Capri
    39   Domenico Modugno, Gianni Morandi
    33   Ornella Vanoni
    29   Rita Pavone
    27   Litle Tonny
    26   Patty Pravo
    24   Elvis Presley
    23   Beatles, Pooh
    22   Ricchi e Poveri, Cristina d'Avena
    20   Bobby Solo, Marcella Bella
    19   Rolling Stones, Iva Zanicchi, Caterina Caselli, M.Reitano
    18   Paul Anka, Orietta Berti, Raffaella Carra, Neil Sadaka, Claudio Villa
           Gigliola Cinqueti, Tonny Dallara, Equipe ‘84
    17   Lucio Battisti, Cameleonti, Dik - Dik
    16   Fausto Leali, Madona, Matia Bazar, S.Endrigo, Don Backy, M. Ranieri
    15   Nico Fidenco, Gino Paoli, Donna Summer, Loretta Goggi
   
INTERPRETUES ME SHUME HERE NE VEND TE PARE:

 

Interpretues me më shumë herë në vend të parë në Hit Parade është Adriano Celentano, i cili qysh nga 1957 e gjer më sot, ka qenë në Majen e Olimpit me 14 disqe të ndryshëm. Ja dhe klasifikimi:
 
                              14  Adriano Celentano
                              12  Gianni Morandi
                              II   Lucio Battisti
                              10  Mina
                              8   Domenico Modugno
                              7   Rita Pavone
                              6   Peppino di Capri
                              5   Elvis Presley, Duran Duran
                              4  Christian, Claudio Baglioni, Madona, Bee Gees
 
 
HIT PARADE - DISQE 45 XHIRO, ME NUMERIN ME TE MADH TE JAVEVE, PA NDERPRERJE...
 
 17    In ginocchio da tè ( Gianni Morandi )
16    Un anno d'amore ( Mina ), On my own ( Nikka Costa )
15    Video killed the radio star ( Bugles )
14    Blue shadow ( Berto Pisano ), Una donna per amico ( L.Battisti )
13    Ancora tu ( Lucio Battisti ), Pazza idea ( Patty Pravo )

12    Il cielo in una stanza ( Mina ), Tu ( Umberto Tozzi ), Tu sei l'unica donna per mè ( Alan Sorrenti ), Who's that girl? ( Madonna )

11    Smoke gets in your eyes (Platters), Cuore matto (Little Tonny), We are the world (USA for Africa), Il padrino ( Santo & Johnny ), Solo tu ( Matia Bazar )

  10    Diana ( Paul Anka ), Amarsi un po' ( Lucio Battisti ), Der komissar (Falco), Sabato pomeriggio (Claudio Baglioni), Vamos a la playa,(Righiera), Careless whisper (Wham!), Into the groove (Madonna), Si puo dare di piu (Ruggeri - Tozzi – Morandi )

 

HIT PARADE - KENGETARE NE VEND TE PARE

           73 herë: Lucio Battisti                       28 herë: Claudio Baglioni
           68 herë: Gianni Morandi                     27 herë: Duran Duran
           58 herë: Mina                                  25 herë: Christian
           38 herë: Adriano Celentano                22 herë: Peppino di Capri
           33 herë: Madonna                            21 herë: Patty Pravo
           29 herë: D. Modugno, U. Tozzi            20 herë: Alan Sorrenti
 
 

 

Par Simbad Detari - Publié dans : NOSTALGIE ( Nostalgji )
Ecrire un commentaire
 
Créer un blog gratuit sur over-blog.com - Contact - C.G.U. - Rémunération en droits d'auteur - Signaler un abus - Articles les plus commentés