Arthur Rimbaud

                     

ARTHUR RIMBAUT

Nga Vasil QESARI

Krahas nivelit te larte dhe misionit te rralle te poezisë se tij, miti Rimbaud e ka origjinën e tij edhe ne faktin se ai nisi te shkruaje poezi, qysh ne moshe fare te re. Ai nuk kishte veç 15 vjeç kur shkroi disa nga poezitë me te ndjera e me te "pastra" te poezisë franceze, nder te cilat "Sensation" dhe "Dormeur du val". Ne atë periudhe, poeti "njomëzak" adhuronte ne mënyre te veçante Baudelaire, gjë te cilën ai e kish thëne edhe ne poezinë e tij "Lettre du Voyant", por edhe ne një tjetër, te titulluar "Les Parnassiens". Me pas, tek ai vijoi ndikimi i autoreve te tille si Banville dhe Coppée, gjë te cilën ai e shfaqi ne poezitë e tij "Soleil et chair"dhe "Ophélie"por, e veçanta ne ketë rast qe se, ne poezitë e tij Rimbaud manifestoi hapur dëshirën e tij kembengulese për te thyer gjuhen e rëndomte te shkruar jo rralle, ne poezinë e asaj  kohe. Miti Rimbaud përfshin gjithashtu - e me te drejte - edhe mjaft revolte. Ne kohen kur shkroi poezitë e tij te para, Rimbaud shfaqi mjaft pakënaqësi ndaj rendit politik te Napoléonit III -te e po ashtu nga borgjezia versajeze, ndërkohe qe simpatitë e tij për Komunën ishin te njohura. Ajo revolte u shfaq, krahas te tjerash edhe ne sulmet e tij te vrullshme prej adoleshenti ndaj Kishës, ndaj konformizmit mbytës se qytetit te tij te lindjes Charleville (À la Musique ) e po ashtu ndaj "burgut te familjes" gjë te cilën ai e shprehu ne poezinë "Les Poètes de sept ans". Kundërshtar i vendosur ndaj konformizmit te kohës, ai u tërhoq mjaft ndaj aventurës. Shume poezi te tij te periudhës se pare, evokojnë pikërisht arratisjet e tij nga "gjiri familjar ( Rêvé pour l'hiver) si edhe bredhjet e pafund ne fushat ardeneze (Ma Bohème). Megjithatë, Rimbaud, s'e kish nisur ende kohen e arratisjeve te tij te bujshme, atëherë kur udhëtimet u bene edhe pasioni me i madh dhe i vetëm i jetës se tij te shkurtër ( Ethiopie). Poezia "Ophelie" si edhe e mirënjohura "Bateau ivre",vene ne dukje pikërisht sensin e tij tepër te pasur imagjinar, nganjëherë sa te gjalle po aq edhe naiv, te mbushur plot fantazi e ëndërrime nga leximet e romaneve te Jules Verne si edhe te reportazheve, pak a shume fantastike, te botuara ne revistën " La Revue des deux mondes". Pare ne ketë këndvështrim, poezia e asaj periudhe, nuk është veçse një "zgjidhje" e përkohshme për t'u arratisur nga realiteti ndërkohe qe me pas, ai do te niste një udhëtim te gjate e te largët, te cilit do t'i përkushtonte trup e shpirt ...

 

OFELIA

(Shqiperuar nga Vasil Qesari)

I

Mbi valën e qete e te zeze ku yjet flenë
E bardha Ofeli përkundet si zambak i madh
Noton lehte - lehte fjetur mes vellos se gjate
Zërat e natës për te këndojnë me kor ne pyll

Ka me se një mije vjet qe e trishtuara Ofeli
Noton, fantazme e bardhe mbi lumin e zi,
Ka me se njëmijë vjet qe e ëmbla marrëzi
Murmurit këngën e saj ne muzgjet plot mërzi

Era i puth gjinjtë e bardhe zbuluar si korale
E lulet e vellot mbi ujë e përkundin butësisht;
Shelgjet qajnë me dënese mbi supet e brishte
Kallamat feshferijne mbi balln' e saj ëndërrimtar
Te tulatur zambakët e ujit qajnë me dënesë;
Kur ndodh qe ajo zgjohet për një te shkurtër çast
Një krah zogu mbi peme dridhet plot me shprese
Nga yjet e arte lart një kënge misterioze zbret ..

II
 
O e zbehta Ofeli ! E bukur si dëbore !
Vdiqe vogëlushe e një lume me vete te morri !
Dhe erërat qe fryjnë nga malet e Norvegjisë
Me gjuhen e lirisë lehtas te folën ne udhëtim...

Një fryme e panjohur flokët t'i tund me shpoti
Shpirti yt ëndërrimtar ca tinguj te çuditshëm nxjerr;
Zemra jote e brishte këngën e Natyrës dëgjon
Ne rrafshina, peme dhe psherëtimat e netëve;

Një mëngjes prilli, një bukurosh djalosh i zbehte
I gjore e i marre ne gjunjë u ul pranë teje
E zhurm' e detrave plot dallge, grahme e pafund
Fryu mbi te bukurit e te butet gjinj te tu si fëmije ...

Qiell ! Dashuri ! Liri ! Jan' endrra o djalosh i marre !
Ndaj u shkrive ti ne trupn' e saj si bora ne zjarr
E vizione drithëruese t'i mbyten fjalët ne goje
- Dhe fundi i tmerrshëm t'i mbylli te bukurit sy blu
 
III 

E poeti thotë se nga bardhësia e yjeve larte
Ajo zbret te kërkoje natën lulet qe ka këputur,
E ka pare mbi lume, shtrire mbi tyl te bardhe
Te bukuren Ofeli qe noton si zambak liqeni …

(15 maj 1870)

***

ENDERR PER DIMER

*** Asaj

Dimrit do vemi në një vagon të vogël
Rozë mbushur plot jastëkë të butë blu.
E aty do ndjehemi aq mire e bukur.
E në çdo cep të tij rehat si në pupla
Do ngremë fole puthjesh plot epsh.

E ti do mbyllësh sytë për të mos parë
Nga pasqyra përqeshjet e hijeve të natës,
Ato figura përbindëshe idhnake,
Plot turma demonësh e ujqish të zinj.

Një gërvishje do ndjesh pastaj në faqe
Mbi qafe si merimangë e trullosur
Një puthje e vogël do të ledhatoje …

E ti, me kokën do më thuash : Kërkoje !
E ne s’do të ngutemi për t’a gjetur atë insekt
Që hyn e del ngado …

(Në vagon, më 7 tetor 1870)